Van boerinnenbond tot Vrouwen van Nu: vrouwenverenigingen in Rivierenland
Op 14 oktober 1930 werd de Nederlandse Bond van Boerinnen en andere Plattelandsvrouwen opgericht. Bijna een eeuw later is de vereniging bekend als Vrouwen van Nu. In de archieven van het RAR vind je 15 archieven die een beeld geven van de geschiedenis van vrouwenverenigingen.
Op 14 oktober 1930 komen 120 vrouwen bijeen voor de oprichting van de Nederlandse Bond van Boerinnen en andere Plattelandsvrouwen. Onder hen veel leraressen en leerlingen van het landbouw- en huishoudonderwijs. Hiernaast een artikel uit Het Weekblad voor Zaltbommel, Bommeler en Tielerwaard van 11 september 1931. De nieuwe vereniging wil de belangen van vrouwen op het platteland verbeteren en het isolement doorbreken. Onderwerpen als huishoudelijke vorming, hygiëne, voeding en koken staan aanvankelijk centraal. Via cursussen en lezingen kunnen vrouwen nieuwe kennis en vaardigheden opdoen.
Maar de bond is meer dan een onderwijsorganisatie. De plaatselijke afdelingen zorgen ook voor ontmoeting en een sociaal netwerk. Vrouwen komen bij elkaar, wisselen ervaringen uit en ontwikkelen zich samen. De vereniging groeit snel. Voor de Tweede Wereldoorlog zijn er al ongeveer 15.000 leden. Tijdens de oorlog komt het georganiseerde verenigingsleven grotendeels tot stilstand. Na de oorlog wordt de bond opnieuw opgebouwd en groeit hij verder.
In 1946 wordt de naam gewijzigd in Nederlandse Bond van Plattelandsvrouwen. De vereniging richt zich steeds minder uitsluitend op het boerenleven. Onderwerpen als emancipatie, opvoeding, cultuur, maatschappelijke ontwikkelingen en persoonlijke ontwikkeling krikgen een steeds grotere plaats.
In de jaren tachtig en negentig beleeft de bond zijn grootste bloeiperiode, met honderden afdelingen en tienduizenden leden. De vereniging verandert in 2002 opnieuw van naam en gaat verder als Vrouwen van Nu.
Ook in Rivierenland
Ook in het Rivierengebied waren veel afdelingen actief. De provincie Gelderland was onderverdeeld in ringen. De afdelingen Buren, Beusichem, Culemborg, Drumpt, Wadenoijen en Zoelen vormden bijvoorbeeld samen ring 17.
Bij het Regionaal Archief Rivierenland bewaren we de archieven van verschillende afdelingen van de Bond van Plattelandsvrouwen en Vrouwen van Nu:
-
0985 – Ochten/Eldik (hiernaast zie je het vaandel van deze afdeling met het logo van de bond)
- 2246 - Est
Deze archieven geven een inkijkje in het verenigingsleven van vrouwen in de regio. Notulen, correspondentie, programma's en andere stukken laten zien welke onderwerpen vrouwen bezighielden, welke activiteiten zij organiseerden en hoe de vereniging zich door de tijd heen ontwikkelde.
Ook bewaren we het archief van mevrouw G.J. van Beekhoff-van Selms uit Buren, die jarenlang een belangrijke functie binnen de landelijke bond vervulde en zelfs wereldpresident van de organisatie was.
Verenigingen die nog bestaan
Van de hierboven genoemde afdelingen is Vrouwen van Nu Midden-Bommelerwaard nog altijd actief. De afdeling bestaat inmiddels 70 jaar en organiseert onder meer lezingen, fietstochten en interessegroepen voor vrouwen uit Gameren, Bruchem, Kerkwijk en Zaltbommel. Een andere afdeling koos voor een nieuwe weg. De afdeling Ophemert en Zennewijnen stopte officieel als Vrouwen van Nu, maar de leden maakten een doorstart. Sinds 1 januari 2025 gaan zij zelfstandig verder onder de naam Vrouwen van Hamarithi.
Ook een christelijke traditie
Naast de algemene Bond van Plattelandsvrouwen bewaren we bij het RAR ook archieven van drie afdelingen van de Christelijke Plattelandsvrouwen Bond:
-
3346 – Hedel (hiernaast zie je de voorkant van een boekje voor een toneelvoostelling van deze afdeling)
Deze bond ontstaat in de jaren dertig vanuit de christelijke boeren- en tuinderswereld. Ook zij richt zich op de positie van vrouwen op het platteland en biedt onder meer cursussen en vormingsactiviteiten rond gezondheid, voeding, handvaardigheid en het boerenleven. Vanaf de jaren na de Tweede Wereldoorlog wordt ook bij deze bond de blik steeds breder. Scholing, maatschappelijke ontwikkeling en de positie van vrouwen thuis en in de samenleving krijgen meer aandacht.
In 1999 fuseert de Christelijke Plattelandsvrouwen Bond met de Nederlandse Christen Vrouwenbond tot Passage, christelijk-maatschappelijke vrouwenbeweging. De landelijke vereniging wordt in 2023 opgeheven en houd in 2024 formeel op te bestaan. Verschillende plaatselijke verenigingen gaan zelfstandig verder.