Beesd wordt al in 1129 genoemd in verband met de abdij Mariënwaerd. In 1244 had het dorp in ieder geval een eigen kerk. Vanaf 1414 vormde Beesd samen met Rhenoy een klein Gelders ambt. In 1427 kreeg het dorp een eigen landrecht.
Drie versterkte huizen
Beesd telde vroeger drie versterkte huizen: het Hooge Huis, het Lage Huis en het Blauwe Huis. Ze waren verbonden met het geslacht Pieck, waarvan de leden regelmatig tegenover elkaar stonden tijdens de politieke strijd tussen Gelre en Bourgondië.
Het Hooge Huis werd in 1511 door hertog Karel van Gelre veroverd. Later raakten alle drie de huizen in verval en werden ze gesloopt. Van het Hooge Huis en het Lage Huis zijn nog enkele sporen in het landschap terug te vinden.
Een bijzonder dorpsbeeld
Beesd heeft een karakteristieke structuur die typerend is voor dorpen op de stroomruggen in het rivierengebied. Drie ongeveer evenwijdige wegen sluiten in een vorkvorm op elkaar aan. De Voorstraat vormt de hoofdstraat. De brede straat, met haar geschoren lindebomen, is een opvallend onderdeel van het historische dorpsbeeld.
Abdij en landgoed Mariënwaerd
Ten oosten van Beesd ligt landgoed Mariënwaerd. Hier werd in 1129 de Premonstratenzer abdij Mariënwaerd gesticht. De abdij groeide uit tot een rijk klooster met veel bezittingen in de omgeving. In tijden van oorlog en onrust werd het klooster meerdere keren geplunderd. Tijdens de Beeldenstorm van 1566 en 1567 werd de abdij grotendeels verwoest.
Na de Reformatie kwam het bezit in handen van het Rijk. In 1709 werd het landgoed tot heerlijkheid verheven. Het huidige landhuis Mariënwaerd werd rond 1790 gebouwd. Van de middeleeuwse abdij zijn nog enkele resten bewaard gebleven.
Plunderingen en brand
Beesd kreeg in de loop van de geschiedenis vaker met onrust en rampen te maken. In 1787 werd het dorp geplunderd door Pruisische troepen. In 1836 brak tijdens een zware storm een grote brand uit. Door een verandering van windrichting werd voorkomen dat het vuur het hele dorp verwoestte.
Gasthuis en voorzieningen
Al in 1329 wordt een gasthuis in Beesd genoemd. Het was verbonden aan een vicarie die onder het beheer van de abt van Mariënwaerd stond. Daarmee kende Beesd al in de middeleeuwen voorzieningen voor armen en zieken.
Beesd vandaag
De historische structuur van Beesd is nog goed herkenbaar. De Voorstraat, de kerk, de oude erven en het omliggende landschap vormen samen een karakteristiek beeld van een dorp in het rivierengebied. Landgoed Mariënwaerd is een van de belangrijkste historische plekken in de omgeving.
