Archieven

Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn

Bestand

Aanvragen (verzoek tot inzage op de studiezaal)

U kunt dit stuk raadplegen in de studiezaal van Regionaal Archief Rivierenland.
U heeft daarvoor de volgende gegevens nodig:
Archiefnummer:0626
Inventarisnummer:13604

Reageren

Stuur een reactie naar Regionaal Archief Rivierenland

Delen

0626 Bibliotheek Regionaal Archief Rivierenland te Tiel : klein en/of kwetsbaar drukwerk

Duurzaam webadres

13604 Verzameling krantenartikelen betreffende de z.p.uiting / verplaatsing van het Boerenwagenmuseum te Buren

Titel:

Verzameling krantenartikelen betreffende de z.p.uiting / verplaatsing van het Boerenwagenmuseum te Buren

Auteur:

[onbekend]

Jaar van uitgave:

2005

Collectie:

Trefwoorden:

laatste wijziging 31-03-2025

0624 Bibliotheek Regionaal Archief Rivierenland te Tiel : Studiezaalboeken

Mijn Studiezaal

Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn

Reageren

Stuur een reactie naar Regionaal Archief Rivierenland

Delen

http://data.bibliotheken.nl/id/thes/p07423496X

Duurzaam webadres

110B Sz-Tl Versteend verleden

Titel:

Versteend verleden

Auteur:

Heiningen, Huub van

Auteur ID NTA:

Editie:

26-

Notabene:

2 klappers met artikelen over geschiedenis van straten en panden in Tiel. - Verschenen in: Dagblad De Gelderlander, 8 september 1994 t/m/ 27 maart 1997

Collectie:

0624 Bibliotheek Regionaal Archief Rivierenland te Tiel : Studiezaalboeken

Trefwoorden:

laatste wijziging 05-03-2025

0624 Bibliotheek Regionaal Archief Rivierenland te Tiel : Studiezaalboeken

Mijn Studiezaal

Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn

Reageren

Stuur een reactie naar Regionaal Archief Rivierenland

Delen

http://data.bibliotheken.nl/id/thes/p07423496X

Duurzaam webadres

110A Sz-Tl Versteend verleden

Titel:

Versteend verleden

Auteur:

Heiningen, Huub van

Auteur ID NTA:

Editie:

1-25

Notabene:

2 mappen met artikelen over geschiedenis van straten en panden in Tiel. - Verschenen in: Dagblad De Gelderlander, 8 september 1994 t/m/ 27 maart 1997

Collectie:

0624 Bibliotheek Regionaal Archief Rivierenland te Tiel : Studiezaalboeken

Trefwoorden:

Bevat:

110.1 Karel de Grote over het Nachtegaalslaantje. Tielse veer is eigenlijk het Wamelse veer naar Zandwijk.
(Artikel over het Nachtegaalslaantje; Als vroegere Koningsstraat in het Romeinse wegennet; het veer tussen Zandwijk en Wamel; de azijnfabriek; kerkhof van Zandwijk; fabriek van Gijsbert Stout; Sint Vincentiuskerk van Zandwijk.)

110.2 Middeleeuws stratenpatroon nog intact. Over oude wegen, de kom van de doode Linge en de krul in de Staartsestraat.
(Artikel over: Notarishuis; Staartschestraat / Staartsestraat; Voor de kijkuit; Kijkuit; Doode Linge; boerderij familie Heuff; Betuwelijn; Cornelis Marinus Seret; Koningsstraat; Hooge Weide; wijkindeling; Zandwijk ; Klooster Westroyen; Papesteeg; Oude Tielseweg; Romeinse Bogerd; Molenstraatje; Tielweg; posthuis van Taaij; de Zelk)

110.3 Eerste Tielse telefoon in pand Weerstraat.
(artikel over: Winkel Lebbink voorbeeld bouw binnenstad. Heuff villa Konijnenwal; Ten Hove Jonkers: Waterstraat / Voorstad; eerste bliksemafleider stadhuis; middeleeuws tongewelf in kelder; oud kavelpatroon; verbouw binnen eigen perken; recht van de drop; kadastrale opmetingen 1825; pakhuiszuster 1832 van Arie Wielders; rooilijn Tolhuisstraat; herbouw ondergevels; Sal Manassen).

110.4 Romeinen via Doode Linge naar Londen ; Over het ontstaan van Tiel, stad aan en door meanderende rivieren.
(Artikel over: Middelzand in de Waal; Gasthuismolen; Tolhuis verwoest 1538; 1500 jarig bestaan in 1953; 453 Sint Ursula; 1100 kroniek Siegebert van Gembloux; Tiel havenstad; pleisterplaats tussen Londen en Keulen; onderzoeker H. Muter; Cronicon Tielense; 618 Koning Dagobert sticht kerk; 698 Karel Martel schonk Tiel en Elst aan bisschop van Utrecht; 896 koning Zwentibold tolvrijdom; overname rol verwoest Dorestad; bloeitijd; Tielse munten Pskov; ligging aan buitenbocht Waal; oude bedding via Oliemolenwal en Doode Linge; draai t.o.v. toenmalige rivierbedding; dijkaanleg ca 1300).

110.5 Rivier bepaalt toekomst Tiel. Mogelijke koerswijziging hoofdstroom rivier in Middeleeuwen plaatst stad in andere positie.
(artikel over: ligging aan Waal en Linge; afdamming Linge 1304 door jan van Brabant; Tiel Brabants; koning Dagobert 618 bedehuis; Peutinger kaart; Noormannen; Kerspelgrenzen; dijkbrieven, codificatie gewoonterecht; veerdienst Zandwijk-Wamel; Middelweerd; gebaggerd 1840-1855; oerlaag van Ambtmanstraat, Hoogeinde, Lingedijk; Postkantoor Hoogeinde; eerste bewoning op resten Romeinse nederzettingen, stroomruggronden; waterstand na 1250; gevolgen dijkdoorbraken; 14e eeuw afsluiting Zoel en Kromme Rijn; 1953, opening Amsterdam Rijnkanaal).

110.6 Bonkende stappen van bezwete paarden aan Oliemolenwal, Marcus van Winsen plaatste de eerste stoommachine in Tiel.
(Artikel over: Oliemolensteegje; 1836 eerste stoommachine in Tiel, vervangt paardentractie; Marcus van Winsen; 1456 Trude Olysleghers; Dirk Olij, 80 jarige oorlog, Hof van Arkel, Hoogeinde; tredmolens; bierproductie, brouwerij "De duif" naast Groote sociëteit; Buitenmolen Molenstraat, Gasthuismolen Tolhuiswal, Binnenmolen Kromme Elleboog; 1836 Jan Willem Blom plan korenwatermolen: P.A. Reuchlin Nederlandsche Brandwaarborg Maatschappij).

110.7 Rook en gedreun aan Oliemolenwal, Molenaar Van Winsen contra gemeente en omwonenden.
(Artikel over: Kamer van koophandel ; P.A. Reuchlin; Marcus van Winsen stoomkorenmolenaar; protest omwonenden; huis aan Hoogeinde, nu "kinderdagverblijf"; Burgerbewaarschool aan Gasthuisstraat; 1859 bouw villa Konijnenwal; 1832 sloop korenmolen Driessen Binnenmolenstraat; 1855 afbranden korenmolen Van Zoelen Molenstraatje; bedrijf Groenendaal).

110.8 Twee verdwenen blauwe stenen. Op zoek naar de basis voor het stratenpatroon in Tiel.
(Artikel over: Romeinse aanleg steden met blauwe steen; functie blauwe steen; buurspraken; Kaaksteen; stadhuis Vleesstraat; Kerkstraat; St Walburgstraat; Kalverbos; Binnenmolenstraat; verdedigingswerken; stadspoorten).

110.9 Vingerhoedjes in de Ambtmanstuin. Herinneringen aan werkplicht Tielse meisjes tegen bedelen?
(Artikel over: vingerhoedjes gevonden aan Achterweg; armenzorg; armenkolonie Ommerschans; gasthuizen Tielse armen; Ambtmanshuis; Adrianus van Riemsdijk; spinnerij; bedelaars incl. kinderen als personeel; kinderarbeid; Ned. maatschappij van brandverzekering; Ambtmanshuis; Latijnsche school; Katoenspinnerij D. Reuchlin).

110.10 Een koopman als burgemeester. Politieke ontwikkelingen tegen een economische achtergrond.
(Artikel over: Kamer van Koophandel; P.A. Reuchlin; wegverbindingen;. haven; stoomschepen; tolweg; garancinefabriek; gasfabriek; Gijsbert Stout: landbouwwerkuigen, Zocher bestemmingsplan binnenstad; riolen; Hoogendijk van Domselaar arbeiderswoningen; volksonderwijs; koetshuis; Hasselman; muziektent).

meer

110.11 Streekcentrum tegen wil en dank, Tiel het "zevenjaarsgeld" en de plichten van omliggende plaatsen.
(Artikel over: bolwerken; onderhoud verdedigingswerke; clockenslagh; afkoop zevenjaarsgeld; tol (marktgeld); 1339 Reinald II verovert Tiel op Brabant; Tolhuis; Hertog Eduard poort of Burense Poort; dubbele gracht; Hendrik Collaert; Bernardus van der Elst; 1528 laatste aanval op Tiel).

110.12 Gijsbert Stout zet paarden op de roltrap.
(Artikel over: Weeshuis; Achterweg; Gijsbert Stout; Tielse industrialisatie; gasfabriek; smederij Baars Hoogeindsestraat; Sterkenburg; Hoogeinde, Clasina Crouwel; Theodora de Jongh; Groenmarkt; De Karseboom; octrooiaanvrage; baron Van Brakel tot de Eng; Bakkerij van Wely).

110.13 Meestersmid Gijsbert Stout eindigde als stoomboot. (
Artikel over: Werkplaats Gasthuisstraat; Sterkenburg; Zandwijk; Fabriekslaantje; hofleverancier; Zocher; stoomboot "Gijsbert Stout"; koperslagerijen; kopergieterij; houtzagerij Gijsbert Theodorus Stout;.leerlooierijen; villa Flora; firma Fastenhout v/h Stout; R.K. werklieden vereeniging St Joseph; Daalderop; Hoveniersweg).

110.14 Tiel van poort tot poort. Over Waterpoort als "bijpoort", Havenpoort, Gheverspoort, Loitmanspoort en Dampoort.
(Artikel stadspoorten; Dode Linge, Hoogstraat; Hoogeinde; lange Hoogstraat; Ambtmanstraat; Koornmarkt; Westluidensestraat; Lingedijk; Waterpoort, Kleibergse poort, Burense poort; Zandwijk; Sint Maartenskerk; Sint Walburg kerk; Vleesstraat; Effterstraat; Achterweg; Weerstraat; Kleiberg; Plein; Steenoven; Varkensmarkt; Jacob van Deventer cartograaf; stadsgracht; Bleau; Voorstad; Kleibergsepoort; uitspanning fam Flipse; geschenkhuis Serbee,

110.15 Raadsels rond de dubbele stadsgracht.
(Artikel over de stadspoorten; Dampoort; Havenpoort; Loitmanspoort; Gheverspoort, Lingepoort; Zandwijkse poort; Burense poort; Westluidense poort; Kleibergse poort; gerichtssignaten; stadsbrand 1334; 1520 nieuwe grachtengordel; buitengracht; Korte Hoveniersweg; Konijnenwal; Veemarkt; Nieuweweg; dubbele verdedigingsgordel, Hendrik Collaert; Hucht; Sint Walburg Buitensingel; baggerkuilen; Nieuwe Tielseweg; Gerechtsgebouw; Kastanjelaantje; bodemonderzoek; herbouw Tolhuis; Hertog Karel; Sint Walburg kerk; Sint Maartens kerk; Ceciliaklooster; Agnietenconvent; Binnenmolen; Duytscher Huyss; commanderie; Andreashage; Herbert Wolters; Bernardus van Elst; Hermen van Elburg; Hans van Zegen; Herberg de Snoeck; chinees Restaurant Lotus; Looze poort; Bleekveld; Armentafel).

110.16 Een koperslagerij aan de Waterstraat. Daalderop, de belangrijkste factor in sociaal-economische geschiedenis Tiel.
(Artikel over: Johannes Nicolaas Daalderop (1831-1901);stoom-koperdraaierij, Johannes Matthijs Pas (1812-1879); Waterstraat; Gerrit Wagterveld; Daniel Ponsioen; paardentredmolen; metaalindustrie; Weerstraat; Jodenstraatje; Binnenhoek; Pettenmakerij De Wette).

110.17 Arbeiders stemmen de baas in de gemeenteraad. Dominante rol van een familiebedrijf in de Tielse gemeenschap.
(Artikel over: J.N. Daalderop; RK begraafplaats J.D. van Leeuwenstraat; Sint Eloy; Sint Joseph; Eligius; verzuiling; polarisatie; proefschrift Jan van Miert; Vooruitgang zij ons doel; gemeenteraad; werknemersorganisaties;complex van Fastenhout Stout; arbeidersvereniging Sint Joseph; pater Eduard Piels; Sint Andreas ziekenhuis; schapenhok 't Grachtenhuis; staking; Binnenhoek; Lancee; Winkel Waterstraat; W.H.C. Mens; architect P.G. Buskens; Stationsstraat 10 t/m 18; architect H.J.M. Walenkamp; Kalverbosch; L.H. Beutener; pand Sterkenburg hoek Gasthuisstraat Hoogeinde).

110.18 Tolhuis aan de basis van Tiel. Poortje nog restant van "Teloneum", het symbool van jarenlange onderdrukking.
(Artikel over: Tolhuis; schrikbewind; Belegering; sloop tolhuis kort na jaar 1000; koopmansgilde handel op Engeland; 1174 keizerlijke tol; Teloneum; stenen burcht; Noormannen; Tolheffing Tiel en Heerewaarden; Paardewater)

110.19 Santwichem, pukkel aan eivormig Tiel.
(Artikel over Zandwijk; villa; Romeinse tempel; drie toegangen: sluisjes met afsluitboom; wetering mondt uit in Dode Linge; sluis bij Bellevue; Sint Vincentius; Nachtegaalslaantje; collatierecht kapittel Sint Jan Utrecht; tiendrecht; klooster Westroyen; Dominicanen; schepenbank; rechthuis; Voorstad; Blijdestein;Hendrik van Rossum; Hertog Adolf; Plein)

110.20 Tielse ervaringen met Betuwelijn. Hoe Tiel buiten het landelijk spoorwegnet geraakte en streed voor andere locatie station.
(Artikel over spoorwegen; Geldermalsen; P.A. Reuchlin; IJzeren Rijn tussen Antwerpen en Keulen; ir. Fijnje; Hasselman; villa Fruitof Plantage; concessie; Burense Poort; Molenstraatje vuilniskuil; "Ter navolging"; 1882 opening station; grote huizen, villa; Stationsstraat; Voor de Kijkuit Sint Walburg; Tielse Bouwvereniging; aannemer Pitlo; Burgemeester Bonhofflaan; villa Rozenhage; mr Lutterveld; Ridder van Rappard; Prins Hendrik; Veilinghuis Campagne).

110.21 Sint Wolburg, een verdwenen schoonheid.
(Artikel over: Sint Walburg; Kalverbos sinds 1884; Sint Walburgkerk; Kelffken; katholieke kerk; fontein en standbeeld Tydeman; kapittelkerk van Sint Walburgis; Noormannen; Walburgis patrones zeevarenden; nieuwe kerk in Arnhem; kloosters; Commandeur Duitse Orde; brand 1346; ridderkoor; Hertog Karel; reformatie; afbraak 1679; Burense Poort- Kromme Elleboog veemarkt; wandelgebied ontwerp K.G Zocher; volkswijkje Egypte; St Andreas gasthuis; herenhuizen op Plantage; planmatige bouw; De Jongh en Pitlo; Jacobus Marsman; Gijsbert Stout; aannemers Gennissen en Van Krieken; kolommen ad absurdum; Baggerkuilen; muziektent; Tielsch Vrijwillig Muziekcorps; VVV).

110.22 Heimwee naar de noordelijke vaarroute.
(Artikel over: scheepvaart; St Walburg; Kalverbos; plannen bredere stadsgracht; overslaghaven; plan vaarweg noordelijke richting; inundatiekanaal; overslag goederen Dordrecht; Gelderse tolgelden; stapelrecht; strafexpedities; handelsoorlog; Gelderse kooplieden; veer Beusichem; Bisschopsgraaf 12e eeuw; de Zoel; St Maartenskerk; de Hanze; Lubeck; Nijmegen; Zaltbommel; Zutphen; Deventer; Claes Hol; Willem van Oranje; Anna van Egmond; De Neust; waterlossing; tolsluis Culemborg; Doode Linge; Hollandse waterlinie; Kamer van Koophandel; Thedingsweert; kanaal Tiel Vianen; Keulse Vaart; Plantage; Gerechtsgebouw; plan glasblazerij Rus).

110.23 Tiel en het Amsterdams kanaal.
(Artikel over van koopmanstad naar adelsresidentie; M.J. van Lennip; Seperijnsgilde; papisten; vluchtelingen; spinnen en weven; Hanze; gemeenslieden gilden; schippers; Keulen; bierbrouwer; houthandel; Westluidensestraat; pakhuizen; Kamer van Koophandel; havenfaciliteiten; zandwegen naar Culemborg en Amerongen; beurtvaart Amsterdam gouda Woerden; vaarrroutes; kribben; plan Blanken en Goudriaan; Zederikkanaal; Arie van Dam; Jaagpaden; plan kanaal Culemborg Tiel; Mr Greup; Wijk bij Duurstede; Merwedekanaal; Koninginnesluis; de kikkersloot; Bönhoff; 1952 opening Amsterdam-Rijnkanaal; industrieterrein; Betuwepand; Polderdistrict Betuwe; keersluis Ravenswaaij).

110.24 Tiel liep landbouw universiteit mis, gemeentebestuur was verdeeld en had er weinig geld voor over.
(Artikel over: Rijkslandbouwhogeschool Wageningen; burgemeester B.R.P. Hasselman; landbouwscholen; Bosscha inspecteur: landbouworganisaties; manchettenlandbouwers; HBS; W.C.H. Staring; dr. Otto Pisch; Landbouwuniversiteit in Tiel afgewezen; Hasselman; Rink).

110.25 Peeënbranders veroveren een plaats in Zandwijk, beschrijving van de prehistorie van De Betuwe, van Flipje.
(Artikel over: Siroopbranden; bier; alcoholverbod; slecht drinkwater; Akkerstraat, De Betuwe; chicoreiwortel; Grijnders, Vleesstraat; Zwijsen, Jan Hoftsommer; beetwortelen; stankoverlast; protest; Hinderwet; Jan Hendrik Bruynis; Hucht; Nieuwe Tielseweg; Villa Spoorenberg; J.R. Campagne; aardappelsiroop; stroopbranderij).

110.26 Branden aan basis van Tielse jamproductie,
(Artikel over De Betuwe; marmelade; vruchtensap; appelstroop; Bruijnis en Baesjo; gebrande koffiestroop; Twaalf Apostelen; vruchtengelei; W.D. van Mourik; Drumpt; Appelkrautfabriek; Slijterij Van Wijk Pastoor; slijterij Voorstad; Wadenoijen, Adam van de Goorberg; Molenwerf, Gelria; reclamecampagne; De Nederlandsche Verduurzaamde Vruchtenfabriek De Betuwe J.H. Bruijnis & Co; Zweden; Lingon of Heidebes; Preisselbeeren; rietsuiker; etiketten; bijnaam; vruchtendrogerij koffiestroopfabriek Bruijnis & C; J. Sonneveldt, azijnfabriek Nachtegaallaantje; Villa Elba; Grotebrugse Grintweg).

110.27 St. Maartenskerk voor alle Tielenaren. Godshuis waarschijnlijk in negende eeuw gebouwd op christelijke begraafplaats
(Artikel over: St. Maartenskerk; ambachtsgilden; altaren; St Walburgkerk; adel; kapittel van St Walburg; Duitse Orde; gilden en broederschappen; klokluiden; 1958 opgravingen; Cronicon Tielense; Dick Zweers; gerfkamer; kerk Wadenoyen; tienden; orgel; noodopvang; toren tevens vesting; baken voor scheepvaart; ringen aan buitenmuur; dankdiensten; Maurik katholieke kerk).

110.28 Met de heiligen het jaar rond in Tiel,
(Artikel over gilden: St. Maartenskerk; Martini hyemalis; stadspatroon; ambachtsgilden; broederschappen; roeidragers; pastoor; stadhuis Vleesstraat; Claerbolt van Tryest; rederijkers; priesters; feestdagen; processie; stadswapen; vicarieen; armentafel; patroonheiligen; Teunisgilde; Sint Antonius broederschap; Jan Wellens de Cock; Bakkersgilde; Petrus van Teeffelen; schippersgilde, sint Olafsaltaar; Sint Agatha altaar; Rosenaars; kruistochten; Katriluidruchtig, ketterij verdenking, Claas Vijgh; smidsgilde St Eloy; st Mattheus; St Jorisgilde; kleermakers; Heilig Kruis altaar; timmerlieden St Joze; St Brigitta; St Job; Goessen Janszoon; melaatsen; vissersgilde; Wolboockers altaar; Zakkendragersgilde; Sint Severis weversgilde; schoenmakersgilde; giften aan de kerk; instorting toren tijdens bouw).

110.29 Twee raadsels rond de St Maartenskerk Tiel.
(Artikel over bouw; hervorming 1578; Cronicon Tielense; Petrus van Teeffelen; storm 1558; Arnold Ingennulant; Hubert Gijsbers; Architect Cornelis van Gouda; Claes Vijgh; Diederik Vijgh; paardenstallen; Abraham de Verwer; Jan van Goyen; Daniel van Goor; Duitse orde; Concilie van Trente; zuivering kerk; kettervervolging; 1555 Godsdienstvrede van Augsburg 1555; Karel V; Philips II; hagepreken; voorkomen beeldenstorm 1566; Alva beveelt garnizoen; Andries van Anderlecht; Geuzen; kerkzilver, kerk onvoltooid).

110.30 Een stadhuis aan de Markt in Tiel.
(Artikel over stadhuis: Willem van Gelmthout; Kalmthout; statscriver; Karel van Gelre; Dirck vande Bock; Vleesstraat; Ceciliaklooste; secretaris Gasthuis of Leprozerie; Vleeshuis; stadhuis Vleesstraat Kerkstraat; verwoest in oorlog; stadhuis op de Mark; Gevangenis; Dampoort; Voorstad; Waterstraat; stadsgracht; martelwerktuigen; ontsnapping Ot de Zwart; Henneke Rutgers moordenaar Roever d Abt; Jan van Wije; hertog Arnold; inhuldiging; Zandwijk platgebrand; Arnt van Druten; Gosen van Rossem; Vleeshuis nieuwe gevangenis; Dirck Clepper; Johan van Rossem; 1420 stadhuis brand; vleeshuis opgeheven).

110.31 "Klompenmaker" timmert aan Tielse wegen.
(Artikel over klompenmakerij en aannemerij: Buitenaar; Korte Elleboo; Beutner; Lingen; Hollandsganger; hannekemaaiers; kiepkerels; lapkepoepen; Osnabrück, grondleggers grote ondernemingen C&A; 1881 Buitenaar wordt Beutener; winkel Voorstad; Twaalf Apostelen; Gymnasium; Rechtbankstraat; Arbeidsbureau; Gasbedrijf; verzuiling; St Andreasgasthuis; Stationsstraat; Kalverbos; Stout aan Fabriekslaantje; wederopbouw 1945; watertoren; BAM Beutener; glasfabriek "De Maas"; nieuwe stadhuis Tiel).

110.32 De "fraaije kaaijen" van Tiel. Over het nieuwe Waalfront in de vorige eeuw en de walmuur als waterkering.
(Artikel over kaden en waterkeringen; Gerard Moritz Roentgen; Beurtvaart Rotterdam Duitsland; J.A. vd Pol agent; aanleg bij Waterpoort; stadswerven; kade Waalstraat Nieuwe Kade; aanlegplaats veer; schipbrug; Middelweert; ondiepten; koning Willem I; Teunissen; Roentgen, Stoombaggermachine; van Lith de Jeude; Horeca Tiel; Fijnje voorstel lage krib; stoomboten afmeren bij Bellevue; ir. Ferrand; veerplaat, groene krib; haven verlengd; Nieuwe Kade; watersnood 1861; coupure Waterpoort, coupure Westluidense Poort [Lotus, huis van Coenen]; vluchthaven; Maasdijk Overasselt; werkverschaffing).

110.33 Het lege land wordt ingevuld.
(Artikel over bewoning van de stad; kleine huisjes; Binnenmolen; Bleekveld; Achterweg; Tolhuisstraat; stimulans grote huizen; Zocher; Kalverbos; Stationsstraat, Beestenmarkt; Grotebrugse Grintweg; Zandwijk; Arbeiderswoningen; Hoveniersweg, Nieuwe Tielseweg; Papesteeg; eigendommen Weeshuis en Gasthuis; Staartsestraat [Kijkuit]; Doode Linge; Koornweerden; huisjesmelken; Zandwijk kerkhof "Ter navolging"; Hervormde gemeente; algemeen kerkhof; begraafplaats Nachtegaalslaantje; katholieken in Zandwijk; RK begraafplaats; N van den Heuvel; n Anna van Bate; pastoor Faber; Molenwerf; Joods Kerkhof; herberg De Gouden Ploeg; Van Hesteren; Boomkwekerij; GAK kantoor; Jacob Cremerstraat; TLTC; kadasterkaarten; armoede; J.P. van Dorp gemeente arts; nummering huizen aangeraden).

110.34 Het eerste ziekenhuis tussen Tielse arbeiders.
(Artikel over volkshuisvesting; armoede; verkrotting; huisjesmelkerij, Belgische opstand; bedelarij; huisvesting instrument voor volksgezondheid, tegen besmettelijke ziekten; 1825 reglement slopen en verbouw binnenstad; nieuwbouw huizen met verdieping centrum Lingedijk Stationsstraat; 1851 vergunning voor nieuwbouw; slechte situatie volkswijken; dokter Pameijer; Nutsstichting; Rooie dorp; woningwetwoningen; pompen; Otto J. Hoogendijk van Domselaar; Gasthuisstraat; Waterstraat; 70 arbeiderswoningen architect Stoop, Hoogendijkstichting; Hervormde Diaconie; Molenwerf; J.D. van Leeuwenstraat; Bart Gebel tapper en metselaar; Voor de Kijkuit; kleine huisjes tegenover Jodenkerkhof; Groenlandslaantje; Vleeschbuurt; grote gezinnen; Dronkemanslaantje; fam Dijckmeester),

110.35 De Tielse Hucht gebouwd op bolle rug.
(De vijverhof,Baggerkuilen, de kolk, de hucht, St Walburgbuitensingel, buitenste stadsgracht, 18e eeuw, na 1600 minder belangrijk, oude verdedigingsgracht westwaards restant achter Plantage, Wandelwegen, Hoven, dempen door gemeente, plantage kort voor Franse tijd, fruithof, Vrijthof, Tielse kloosters, Graaf van Gelre, Kruistochten, eigendom gemeente, verpacht, Vreethof, verpleeghuis Vrijthof, Hasselman, villa, Fruithof, Hucht, Boterkampsteeg, / Molenstraat, Adamshof, Rietmattenstraat, volkshuisvesting, Stadsmuur, Hucht, kade met harde rug 1830, resten oudste stadsmuur, stabiele ondergrond, aanvraag vestiging stoommachines, siertuinen, De Lith de Jeude, resten stadspoort, De Kolk, 1875 verkocht, 1876 - 1885 woningbouw, vestiging ambachtslieden, spoelstoepjes aan de gracht, originele huizen gedeeltelijk bewaard. complex Vijverhof, vlak gedeelte richting Beatrixlaan: grond gebruikt om stadsgracht te dempen, Nieuwe weg, rijtjesbouw 1843, hovenboerderijtjes, riolering veroorzaakt vervuiling grachten, open goten, baggerslib eerst meststof, industrie toename vervuiling, tyfus, stank, 1852 onderzoek, afvour via buis naar de Waal, opslag baggerslib op aangrenzende tuin gemeente, Staatstoezicht op de mijnen conflict met gemeente, verbod bouw ziekenhuis nabij Baggerkuilen, tyfus 1886 24 zieken en 1 dode, Burensepoort afvoer en overslag bagger

110.36 Molen verdween uit de Molenstraat.(Commandeurs molen, Buitenmolen, Burensche Poort, afgebrand, Molenstraat, Gerrit van Soelen, vuilniskuil, verkoop 8 december 1854, Van Floresteyn, Utrechtse zandweg, Gasthuismolen, Tolhuiswal, Van Winsen, stoom - oliemolen, teveel molens, Molenwerf alleen woonhuis, Molenstraat Johannes Mulders, Steven Mulders, Honingstraatje, Boterkampsteeg, volksbuurt, boerenschuren woningen, Molenstraat woningbouw laat, Molenwerf 1860, Zandweg, Gennissen, de Haas, parkeerterrein Albert Heijn/ Action, Mulders klompenmakerij, Boterkamp, Burense Poort, oude weg naar Geldermalsen, herberg De blauwe hand, Ringelestein, nu bankgebouw, kruidenierswinkel, uitspanning paarden, De Blank, hoefsmederij, Boterkamp slechte naam, onbewoonbaar, sloop tbv grote huizen, gemeente aankoop terrein Boterkamp tbv schoolgebouw 1911, Molenstraatje ambachtslieden, Molenwerf, Bakkerij, brandgevaar, 1890 afgebrand, Dr Bosstraat grotere huizen, Steenhouwerij Molenstraat hoek Beestenmarkt, Zeepziederij De Lelie, afvoer op stadsgracht, stankklachten, ondanks protesten, 1898 gesloten, Smederij Gerlacus en Helleman, Bato fietsfabriek 1914, Hilversumse meubelfabriek, Albert Heijn).

110.37 Het buurtje van Steven mulders.( Daalderop, De betuwe, Zandwijk, Meekrapfabriek, Verffabriek, Gasfabriek, Kwelkade, papierfabriek, Beernink & Co steenfabriek, Steenoven buitendijks, Inundatiekanaal, Van Gijtenbeek, Van Manen, 25 arbeiders, leerlooierijen, zoutziederij, oliemolen, brouwerijen, grutterijen, waterverffabriek, D. van Oosterhoudt, Steenovens, pannanfabriek, Echteldsedijk, pannenfabriek Van Veen, Echteldsedijk, Grotenbrugse grintweg N van A15 , Van Waardenburg, Lange Akkers bij Inundatiekanaal, De Lok 10 steenovens, woningbehoefte arbeiders vanuit steenindustrie, hoogseizoen semi permanente woningen voor seizoensarbeiders en gezinnen, steenovenhuisjes, Meekrapfabriek Huf van Burenstraat, brandweerkazerne, Meekrapfabriek verf snel verouderende techniek kleurstof na 20 jaar weer gesloten, boter en dierenmarkt, Caren en van Enthoven, gasfabriek, 1865 papierfabriek, succesvol, 80 werknemers, rietmatten, Plantage, Nieuwe Tielseweg, Hucht, protesten stank glucosefabriek, vergunning geweigerd in strijd met bestemmingsplan, hoger beroep bij de kroon, druivesuiker enmargarineboter productie, invloed Tielse society, Gemeente biedt Justitie grond van de Plantage aan voor gerechtsgebouw, protest magistraten, decenntraal gelegen, luchtvervuiling, moerassig gebied, na ophoging terrein bezwaren weg, Inundatiekanaal, sigarenfabriek naast Bellevue, Formijne en Gollards, arbeiders woningbouw, Kwelkade, Nieuwe Tielseweg, Hucht, Adamshof, Boer wordt huisjesmelker, Steven Mulders, Leprozerie 15e eeuw, Leprozen kijkgat in St maartenskerk, Arbeiderswoningen per rijtje verkocht met bewoners en al, pensioenvoorziening, Buurtje van Steven Mulders, varkenshok bij elk huisje, gezondheidsproblemen, dr Pammeyer, gezondheidscommissie, Dr Vermet en Fuchs, 1904 Kwelkade azijnzuurfabriek, grote verontreiniging, lozing in sloten en sloten dempen met afval, B&W laat oplossing aan bedrijven zelf toe, naam Azijnstraat moest worden Honingstraat, raadslid Bosman.).

110.38 Het bouwen rond De Nieuwe Bak ( Van Hesteren, van der Veen, Zandwijk, Bellevue, notaris Dijckmeester, Melvill van Carnbee, de Kranshof veiling, Van der Veen, Gubbels, De Zon logement, Varkensmarkt, van Hesteren landbouwer, Kom van de doode linge tussen Stationsstraat en Voor de Kijk uit, Recreatietuin, De nieuwe bak bouwmaterialen, Dr Pijnacker Hordijk, logement Het Zwarte Paard, logement De Toelast, van Hesteren Drankvergunning, handelaren hout steenkool turf cement huizenbouw steenfabrieken, ruilebuiter, S.D.A.P., huizenbouw Zandwijkschestraat 1872, De nieuwe bak, burgemeester Reuchlin, De Kranshof twee nieuwe huizen, soepele verlening bouwvergunningen tot 1872, terrein Julianaschool, Zandwijk vertegenwoordigd in gemeenteraad, aankoop grond, Vereniging Scholen met den Bijbel, eerste Chr school, onderwijswet 1922, financiering gemeente eerste niet openbare school, Beutener, 1880 drie woningen Daalderop., begin Echteldsedijk, acties uitdiepen haven, conflict gemeente ondernemer, woningwet 1901 ).

110.39 Anderhalve eeuw bouwplannen voor het stadhuis.( van Lith de Jeude, Reuchlin, Jan Hasselman, Benjamin Hasselman, Böhnhoff, Schattenkerk, Cambier van Nooten, Stolk, Borrie, Broekens, Pop, Van Tellingen, 8 plannen stadhuis, 15 locaties, 15e eeuws stadhuis,Vleesstraat, verwoest 1944, teveel functies, rechtbank, gevangenis, politiebureau, nachtwacht, archief, 1842 Kamer van Koophandel, trias politica na Franse tijd andere invulling, Ambtsmanshuis optie stadhuis,geldgebrek, 1822 Reuchlin eigenaar Ambtsmanshuis, Trias politica, Rechtbank uit stadhuis, Instituut Razendijk, Kerkstraat, Ceciliakapel, rechtbank tot 1881, Cellulair huis van arrest, rechtbank na 1856 naar Bleekveld, Boter kaas en eierenmarkt na 1862 op oude locatie gesloopte oude stadhuis, Kerkstraat, Oude stadhuis Vleesstraat verzakt 1849, De Jong metselaar, Hollandsche Koffijhuis van Brune gemeentehuis tot 1852, Kazerne Hoogeinde nu politie,garnizoen tot 1836, opslagplaats, schutterij, isolatiegebouw Cholera lijders, Hoogendijk van Romselaar complex , Gasthuisstraat, Waterstraat, Lida's bloemenhuis, Artipon, politiebureau, school, Botermarkt, resterend deel aanbod nieuw gerechtsgebouw afgeketst geheim overleg, Archief als laatste overgebleven in oude stadhuis, Tiels archief kostbare bezittingen vanaf 1421, archiefstukken decentraal opgeslagen, weinig waarde archieven vond men, Rijksarchief stimuleert betere archivering, Rechtelijke archieven 1888 naar Arnhem, opslag archiefstukken chaotisch, 1898 commissaris na inspectie archief pas meer serieuze aanpak, Vele archiefstukken blijken verdwenen, Librije St Maartenskerk, archiefstukken verdwenen naar particulieren, Archief beter bewaard sinds vorige eeuw, WO II op zolder stadhuis, St Agnietenstraat betere archivering sinds 1850).

110.40 Dertig jaar durend pokerspel (burgemeester Bohnhoff 1897 - 1924, arbeiders organiseren zich, VZOD, 1910 censuskiesrecht, Pieter van Lavieren 1913, eerste socialist in reed Tiel, eerste wereldoorlog, sociale spanningen, mannen kiesrecht 1919, SDAP grootste partij in Tiel, Bonhoff conservatief kreeg progressief college, Van Lavieren wethouder, Thom Corbelijn wethouder, vrijzinnig liberaal, Woningwet 1901, ruimtegebrek gemeentehuis, Holandsch Koffijhuis, Bonhoff waarschuwing tegen spilzucht, Bonhoff liet zelf groot huis aan Stationsstraat bouwen, veilinghuis Campagne, speculanten, Corbelijn stroman gemeente, Van Lutterveld, villa Rozenhage Stationsstraat, Van Rappard, drie plannen, slopen opknappen andere locatie, Hoogeinde, verbouwing definitieve keuze, 1913, Buskens architect, uitwerken voor tekenleraar Scholten, Jan Willem Willemse, Gobel Formijne, stroman kastelijn Van Hees, Athmer, onderhandelingen twee jaar strookje grond, nieuwe keuken, optie kazerneterrein vervallen, Zandwijkse kerkhof, Nachtegaallaantje, Belgische vluchtelinhen, school E, stadsarchief, Sint Agnietenstraat, Athmer, slager Manassen vraagt hogere prijs, Berning architect, voorstel HBS Kalverbos, veel haken en ogen, financieel, plicht meebetalen bijzonder onderwijs extra last op begroting, commissie stadhuisbouw, Bosman Bonthond Ebben, socialisten weigeren in commissie plaats te nemen, Hoge Huys, Turkse moskee, Dresselhuys, , Alvana sigarenfabriek liep niet meer, PTT telefooncentrale, aanbod locatie nieuw stadhuis, Alvana afgebrand, wethouder Corbelijn, uiteindelijk vier woonhuizen gebouwd, St Walburgstraat 1,3,5 en 7, vermoeden afwijking bestemmingsplan door Bonhoff toegestaan, gebruikt om wethouder Van Lavieren te wippen.).

110.41 Bezienswaardigheid van de Betuwe uit de gratie. 1937 gemeente Ambtmanstraat nieuw onderdak.( 1937 Brandverzekering, Reuchlin, Charles Schattenkerk, crisis, Oude haven, werkgelegenheidsproject, Rechtbank kwijt, Raad van Arbeid vertrekt, het Pannenhuis, De Geleerde hoek, krot bewoning, SDAP cordon sanitaire buiten B&W, Schattenkerk intentie stadhuisprobleem oplossen, Bezoek Wilhelmina en Pr. Hendrik, damesinitiatief opknappen stadhuis, Tydeman aankoop Ambtmanshuis, financiele problemen, eis tevens opknappen politiebureau, Taxatie, wens: schilderijen en wandbekleding stadhuis verkopen 1926, Monumentenzorg controleert, Alternatief Stadhuis getekend Hoogeinde, Alternatief restauratie oude stadhuis, Tolhuiskwartier, Bahlman, Brandverzekering, Ambtmanstraat 13 geschonken, Tiel - Utrecht brandverzekering, Reuchlin, Klaar Cambier van Nooten, Laatste raadvergadering Vleesstraat in oude stadhuis 1937)

110.42 Stadhuis Tiel zag Groenmarkt alleen op papier, uiteindelijk koos de gemeente toch voor nieuwbouw in het centrum.(1946, moge tiel herrijzen, Partij van de Arbeid grootste in gemeenteraad, KVP,VVD, CHU,ARP, SDAP, Wim Schoots wethouder, Stef van Uitert, Kees Verhoeks communist, Loomeijer, 1932 cordon sanitair SDAP, L.M. de Leeuw, Stadhuis, Ir. Verschoor nieuwbouwplan, plan stadhuis Groenmarkt, Damstraat, Ambtmanstraat13 pand Brandeverzekering, Cambier van Nooten, terrein Groenmarkt en Varkensmarkt vrijgehouden nieuwbouw stadhuis, industrieterrein Amsterdam - Rijnkanaal, Ir in 't Veld wederopbouw, Tiel armlastig, nieuwbouw stadhuis vertraagd prioriteit ontwikkelen industrieterrein, Tom Corbelijn, Jo Meijers, PvdA voorstander stadhuisplan, VVD KVP tegen stadhuisplan, 1952 plan stadhuis aan de markt, Hasselmanplein, Spaarbankgebouw, nu Agnietenhof, W. Abbink, De Leeuw, Cambier van Nooten, 1953 minister Witte, herbouw hotel Corbelijn 6 jaar vertraagd, HEMA, Tydeman, pand Visser, Andries Stolk, Ambtmanshuis eigendom van polderdistrict Tielerwaard definitief zetel in Tiel, Tolhuis, plan Tolhuisstraat hoek Westluidensestraat, Damstraat doorbraak, manipulatie zetels gemeenteraad, lek gemeenteraad, Van Ewijk, houthandel Dam, Geldermalse, Ambtmanshuis, Van Dijkhuizen gedeputeerde, Ed van Tellingen).

110.43 Heidens eiland in zee van christelijke moraal.(Missionaris Alpertus van Metz en het Tiel van rond het jaar 1000, Tielse kooplieden onbetrouwbaar, ruwe lieden eigen rechtsregels, overspel, meineed, mededogen, klagen bij de keizer, Hans van Rij 1980, Alpertus van Metz 1005 - 1017, klooster Utrecht, Amersfoort, De diversitate temporum, Hollanders belemmeren vaarweg naar Engeland, Rovers uit de bossen van de Merwede, kooplieden Christelijke moraal, Karel de Grote, Willibrordus, Barbaren, heidens recht, overlevering, Rijksdag Aken 802, leges barbarorum, Alpertus Tiel heidens eiland, 1400 - 1450 archief Gelderse graven en hertogen, rekeningen en gerechtssignaten, Tielse schepenbank, Wraak en Zoen, haaks op christelijke moraal, Karel V 1543 onderwerping Tiel, Antiek Fries / Skandinavisch gewoonterecht, Dorestad, Friese handel, criminaliteit Tiel, aantal lijkschouwingen, gerechtssignaten, aantal gemelde moorden / doodslagen gemiddeld 1 per twee weken rond het jaar 1500, Culenborchse Vehden, Gelderse oorlogen, Krijgsbendes, Tiel handelsstad, Tolhuis Tiel terechtstellingen, J. Boomgaard schatting aantal moord / doodslag, Amsterdam hoogste, Utrecht minder, Tiel tussen Amsterdam en Utrecht in, Tiel met steeds wisselend en labiel centraal gezag, Familie, moord familiezaak tussen dader en slachtoffer, rechter liefst er buiten gehouden, kerkhof "zoen" onderhandelingsplaats, boete salaris van de scout/ rechter, vrede, vredebreker, kerkhof, beslaen van verdachte, kooi, Henneke Rutgers 1416, Dirc Rovers d' Abt, St Maartenskerkhof, Dampoort, beslaen opten kerckhove, Bisschop van Utrecht, 1464 Johan van Rossem, offerblokken, kerk van zandwijk, stocker = beul uit Arnhem, jonck dwase, geseling, galg).

110.44 Wachten met dode hand op maghen die clagen.(Bizarre situaties tijdens zittingen volgens het oude landrecht, rechtspraak, vergelding, lijk aanwezig bij zitting verplicht bij gewelddadige doodsoorzaak, dode hand, lijkschouwing, rol kleding slachtoffer, lijkschouwingen, periode 1450 1550, ritueel, rechter passief, schepensignaten, doodstraf behandeld door de hertog, pakkans moordenaars middeleeuwen 2 tot 5%, klachtdelict, klagen kostte geld, 4 klagers nodig voor veroordeling, Maurik 1460 klagers moeilijk te vinden tevens dorstig kostenpost voor rechter, Goessen van Ravenswade, verantwoording rechters bij de hertog, boetebepaling naar draagkracht, scheidslieden, boete tweeledig aan rechter en aan nabestaanden, helft van de boete voor de rechter, hertog Arnold, ambt rechter te koop bij landsheer, Claes Vijgh, betalingsachterstand rechter levert onvolledige rapportages, herberg vaak plaats delict, 1536 1538 herberg Senta Anna schippersherberg bij Kleibergsepoort, Albertus van Metz).

110.45 Bent u soms Roomsch Catholiek? Verzuiling ten top bij start 75 jarige Tielse bibliotheek.( directrice Van Asselt, gifkas, index, Interbellum, wipzetel, onderwijzersgenootschap, Societeit, 1822 Maatschappij tot nut van het algemeen, SDAP 1919 grootste partij, Peter van Lavieren wethouder, Tom Corbelijn wethouder, 1920 plan oprichting bibliotheek, 1908 rijksbegroting, dr Greve, Bonhoff, Rijkssubsidie 3000 gulden, mits gemeentesubsidie 1680 gulden, Tielsche Courant, mej Jo van de Poll, Oprichtingsvergadering in De Beurs 1920, Campagne, 160 personen en 11 verenigingen lid, Nutsstichting, Pameijer, Brenkman, Schuyt burgemeester Wamel, Suspect, Abraham van Geuns leraar, Kleerekoper SDAP, Corbelijn, J.A. Heuff Ezn, villa Walstede, mej J. Spiering, Bethesda, school Achterweg, Agnietenstraat, Fundatie van Christelijke belangen, Willemsen ambachtsschool, Thiry directeur, architect Berning, dr. Schoonneveldt, Dr Greve, Tielse bibliotheek topzwaar, Het hooge huys moskee optie belastingkantoor, Mulders garage, De Roskam St Agnietenstraat, breekpunt grote benzinetank in de grond, Mulders wil Agnietenstraat 19 kopen, Societeit plan nieuwe locatie bibliotheek, tijdelijk onderkomen in gebouw stadsarchief ).

110.46 Auto bepaalt de maat in de stad. Over de verlegging van de Weesstraat en de aanleg Damstraat(Vleesstraat Iaat middeleeuwse muur, fundering oude stadhuis verwoest in WO2, in WO2 verwoest centrum 200 zakenpanden verwoest tientallen woningen, voorlopig hersteld, ruimte voor autoverkeer prioriteit bij herbouw, opstoppingen, problemen met aanvoer. Damstraat doorbraak plan Maartenskerk meer betrokken bij stedelijk leven, plan stadsgracht dempen, ir. Verschoor Rijswijk voorzitter herbouwcommissie 5 september 1945, Gustaaf Adolf gebouw, Tegenslagen herbouw: geen financiele expert te vinden en te duur volgens regering, definitieve plaats nieuw stadhuis extra probleem, Dr Vermet, plan wegen door tuin Arnbtsmanhuis, Dijkstoel Tielerwaard, verbreding straten cruciaal, Westluidensestraat en zuidzijde Waterstraal, politiebureau, postkantoor, Gereformaarde Kerk Ambachtsschool, Agnietenhof, Weerstraat, Vleesstraat Wederopbouwplan, 1953 Damstraat Waterstraat smalle deel, Interdepartementale Commissie, Cambier van Nooten, protesten middenstand, plan stadhuis op zuidzijde Groenmarkt minder slopen nodig, plan terug naar Den Haag, definitief acceptabel plan mei 1949, Waterstraat deels verbreesd, Weerstraat verlegd, stadhuis buiten plan, september 1953 doorbraak Damstraat gerealiseerd, Westluidensestraat panden bleven staan wederopbouw: concentratie winkelgebied, Athmer, herbouw winkels Waterstraat vertraagd door trage besluitvorming).

110.47 Bijzonder Tiels elftal straatventers. Foto's als bewijsmiddel voor een overtocht met korting.(1931 fotoserie in stukken van B&W, Jan Campagne, Burgemeester Schattenkerk, veer zorgenkind, gierpont, langskabel, incidenteel ondersteuning stoomboot Gijsbert Stout, toenemend autoverkeer, concurrentie veer Nijmegen, Zaltbommel, Gorinchem, 1927 eis bedrijfsleven en VVV, afgewezen wegens hoop op te bouwen brug bij Tiel, te hoge tarieven omrijden dreigt, 1920 Tiel dreigt noodlijdend te worden, concurrentie van buiten Tiel voor straatventers dreigt, vergunningen voor straatventers ingesteld, Door eendracht sterk, veertarief 1931 voor ieder gelijk, veerbaas Blijdestein, gewicht auto's probleem item,weigering automobilisten gewicht van auto op te geven, plicht foto's van auto ter verificatie, elf aanvragen vent vergunning).

110.48 Sociale woningbouw - het vergeten hoofdstuk. (Introductie prinses Wilhelmina onvolledig , ir. P.H. Ritter, Nieuws van de dag, boek periode 1848 - 1898, Vergeten hoofdstuk, Domela Nieuwenhuis, de vele armoede niet genoemd, "De Hervorming", Afstand Koningshuis tot het volk, Opschudding, aangepast programma: bezoek volkswijk, bezoek Wilhelmina met moeder aan Tiel 45 minuten, 18 augustus 1898, Bleekveld, woningwet 1901, armoede, bouw woonhuizen controle B&W, van Weerden gemeente architect, juli 1903 opdracht uitbreidingsplan, stratenplan, verdeling midenstands woningen arbeiderswoningen vastgesteld, bezwaarschrift Tydeman met prive eis ingewilligd, 1905 plan gereed, Tiel bij eerste dertig gemeenten in Nederland uitbreidingsplan, Onderschat door gezondheidscommissie, onbewoonbaar verklaring vooral in wijken bij bezoek door koningin Wilhelmina, 1908 Tielse raad: woningbouw primair particulier initiatief, principe zo weinig mogelijk gemeentegeld beschikbaar, alleen ingrijpen B&W en corporaties bij onvoldoende quotum arbeiderswoningen, beperkte toepassing mogelijkheden woningwet, Pameijer dokter, 1880 pleiten voor afbraak krotten, Tielse Bestuurdersbond, sociale woningbouw in Tiel tot 1914 ondanks woningwet 1901 vergeten hoofdstuk, 1850 eerste Tielse bouwverordening, ontheffing gemakkelijk, 1909 Kwelkade gemeenschappelijke waterpomp,

110.49 Volkshuisvesting Tiel begon met godskamers. Sociale woningbouw in vroegste vorm al sinds 15e eeuw bekend. (godskamers, 15e eeuw weduwen invaliden ouderen gratis, naast kloosters en kerken, pand Molenhoek 4, hoek Tolhuisstraat, armenhuisjes meest bezit van kerkelijke instelling, vervanging armenhuisjes meest door niet woonbestemming, Cellenbroedersklooster, 19e eeuw nog bewoond, recente uitbreiding woningbouw pas na 1860, Maartenskerk, 1805 Oud burger Mannen en Vrouwenhuis, 1825 eerste kadasterkaarten, Achterstand katholieken, armenhuisjes pensioenvoorziening en legatering aan RK kerk, 1843 Jan van Baars, Vijverhof, 1860 legaat armenhuisjes aan RK kerk Kromme Elleboog, Achterweg, Molenstraatje, 1860 weinig nieuwbouw, trek naar de stad : overbevolking, eerste Tielse fabrieken, dreiging cholera, Otto Hoogendijk van Romselaar, architect Stoop, 70 arbeiderswoningen buiten de stad, carré vorm, gift aan diaconie Hervormde Kerk, "De Stichting", Hoogendijkstichting, generaties lang bewoond, 1889 Formijne, huisjesmelkers, exploitatie arbeiderswoningen, beperkingen bouw arbeiderswoningen, woningwet, grondspeculatie, Stout uit Velp, verbod arbeiderswoningen bij station en invalswegen van Tiel, ontsiering, bende in volkswijken stinkende varkenshokken, inspectie volksgezondheid, typhus, Tering, eind 19e eeuw, veel woningbouw misstanden in Tiel, 1200 huurpanden en honderden krotten, relatie tering woonsituatie, schuldvraag bij industrie, burgemeester Bonhoff, conservatieve liberalen, Tydeman, Dijckmeester, sloop Twaalf Apostelen en Binnenhoek tbv uitbreiding industrie, stadsbestuur verwijt naar industrie, geen vervanging van de arbeiderswoningen, Gezondheidscommissie, eenkamerwoningen, onbewoonbaarverklaring, vervangende woonruimte).

110.50 De kracht des werkmans is de grootste kracht.(corporatie woningen, arbeidersbeweging initiatief, verzuiling, nog steeds bewoond, Sterrebos, 15 jaar voor het "Nut", werkmans fonds, fabriekslaantje, 1911 Fabriekslaantje, 1926 Tweede Achterstraat, nog steeds bewoond, Tielse Arbeidersbeweging, 1861 Reuchlin, Ambachtsziekenhuis Eendracht maakt Macht, 1877 typografen Onderling Hulpbetoon, werkliedenvereniging Vooruitgang zij ons doel 1889, pand Voor de Kijkuit margarineboter fabriek, coöperatieve bakkerij, 1896 RK Sint Joseph werkliedenvereniging, 1898 Protestantse vereniging Gustaaf Adolf, VZOD, RK begrafenisfonds St Joseph en "Broederhand geeft kracht"',Jacobus Melkert, rentebetaling na reservekapitaal van 2000 gulden, gefortuneerden en onderwijzers, 24 begrafenissen, 38% dividend, Sterrebos, de Kolk, Fabriekslaantje, Nutsstichting 1912, na 1918 RK Patrimonium, gebouw Gustaaf Adolf 1903, Groenlandslaantje, Mariahof Kijkuit , Koch aannemer, V.Z.O.D. Velders, krotbewoners, Woningwet, Gezondheidswet, 1905 uitbreidingsplan, Kromme Elleboog onbewoonbaar verklaard, beleggers pandjes verkrotting, Wethouderskade, Pijzelman, Koenen, Van Eck, Blom, bij KB 1909 onteigeningsplannen akkoord, Kaalslag, Beutener, Bleekveld najaar 1910, Baesjou directeur Betuwe lekt vanuit de raad, Bonhoff, Peter van Lavieren, subsidie oud krotbewoners, SDAP telling woningnood, rijksvoorschot gemeente snel bouwen).

111.51 Stad Tiel in ban van reclame.( Jacob van Lennep, reclame uithangborden goedkeuring nodig, B&W, Reclame dmv vestiging of vertrekbericht, uithangbord, standing, Braderie, Geertruida van Baars, Waterstraat hoek Kerkstraat 1891, Gez Martens Gasthuisstraat 1893, Gaper, Vijzel, Rijnders houten laars, etalagekasten, uithangijzers, horloger Van Hattum, reclame horloge, Van Soelen, Izaks, Lathouwers, elektrische gevelklok, 1914 elektrische aansluiting Waterstraat, Turmac, Pels Arnhem paraplu, kapper Spies koperen bekken, Reclamemakers, Singer naaimachines 1897, hotel De Gouden Bal Westluidensestraat, agressieve reclameborden tabak, Burense Poort, Gemeente beperkt te opvallende reclameborden, Hemd en rok, spanningsveld reclame versus werkgelegenheid, 1911 Alvana, Bato rijwielen, Daalderop, Kurz, plaatsing reclameborden gereguleerd, verpanding muren voor reclame, Shell, Brand koffie, gemeente, Ringelestein, elektriciteitspalen drgers reclame, 1930 Tiel fruitstad, toenemende stroom reclamegeblokkeerd door uitbreken oorlog 1940, Geldersch Genootschap ethische opstelling).

111.52 Honderdtallen door menschen bewoonde ruimten,(1912 Maatschappij tot nut van t algemeen,'1911 Woningstichting, Woningwet, Bonhoff tegen inmenging overheid bij woningbouw, Pameijer liberaal progressief, De Winter, Spoorenberg, Vrijzinnig Liberale Bond, SDAP, Pameijer verheffing arbeidende klasse, gemeentelijk tonnenstelsel 1875, riolen mondden uit in de stadsgracht, relatie volksgezondheid en volkshuisvesting, veel Tielenaren in onbewoonbare woningen, Tijd vooruit, 1880 Pameijer , kerkhof Nachtegaalslaantje naar woningbouw, Pameijer dominant in raadsnotulen, Pameijer grote armenpraktijk, voorzitter Burgerlijk Armenbestuur, voorstel gemeente kan woningen onbewoonbaar verklaren, de Kroon, Pleidooi, Pameijer pleit inkomsten schatrijk weeshuis naar minder bedeelden, Bonhoff, Hoogendijkstichting, aanzuigende werking meer huizen, angst meer arbeiders dus meer invloed socialisten, Christenplicht, mr. Blom, Papesteeg, Heiligestraat, Zandwijk voorkeur, Kloosterweide, Vinkenhof, Westroyen, Weeshuis, Bonhoff woningbouw zaak industrie, Twaalf Apostelen, Binnenhoek, De Betuwe, Baesjou, Daalderop, Spoorenberg, verwijt gemeente industrie, Nutsstichting, 1913 raad akkoord, Kloosterweide, St Jozefstichting, Formijne architect, akkoord raad ingetrokken 1914 oorlogsdreiging, Inundatiekanaal, 1916 dreiging minder, bouw hervat Kloosterwei, weer gestopt schaarste bouwmaterialen, 1919 omwenteling Tielse raad progressieven meerderheid, Rooie pannenbuurt met dr Pameijerstraat, bouw hervat, St Jozefstichting, Woningbouwvereniging Tiel, woningtelling Overduin, woonsituatie blijft allerellendigst).

111.53 Strijd tegen verkrotting, ondanks gemeentebestuur,(1919 woningbouwvereniging Tiel ambtenaren, verplichting huisvesting enkele anbtenaren per project, gemeente aankoop 1920, Culemborgse zandweg, burgemeester Bonhoff, blindganger WOII, Eduard Piels, 1920 St Jozef, Heiligestraat ,86 arbeiderswoningen, Badhuisplein, Ons Ideaal, Wiersema, Overduin, Wim Schoots, Zuid van Heiligestraat, villa De Schering, bouw van HBS, Weeshuisboomgaard, Scholengemeenschap, Kalverbos, grondruil mislukt, Woningwet, Woningnoodwet 1915, St Jozef en Nut 172 woningen, 1920 geen vordering woonruimte door gemeente, woningnood hardnekkig, eis aan bewoners vast inkomen huurbetaling gewaarborgd, 1918 Kuijten inspecteur volksgezondheid sociaal bewogen, woningbouw gemeente verantwoordelijk, spoort gemeenten aan tot grondaankoop, Tiel grote achterstand woningverbetering, gezondheidscommissie , Kuysten, grote druk op gemeente onbewoonbaarverklaring oude panden voorwaarde voor verdere woningbouw, gemeente gedwongen tot houten noodwoningen, Maastricht, P van Lavieren wethouder, nachtegaalslaantje, via Den Haag ontsmetting, cyaangas niet toereikend om te ontsmetten, aankoop niet doorgegaan, alternatief premie aan particuliere ondernemers, f 2600,- per stuk, strenge voorwaarden onacceptabel , Vanden , Schoots, van Lienden, Eertwegh, geen steun van Gemeente voor bouw particuliere arbeiderswoningen, 1921 start gemeentelijke arbeiderswoningen.

111.54 Het taaie ongerief van de krotbewoners ( ir. Kuysten, sociaal achterlijken, krotbewoners, onbewoonbaar verklaard, bouwverordening, 1922 corporaties start grootschalige bouw arbeiderswoningen, huur onbetaalbaar voor achterlijken, huur 3 a 4 Gulden per week, armen niet geaccepteerd, Vloek, Kuysten: gemeenten plicht tot huisvesting sociaal achterlijken, socialisten in de raad 1927, "De vloek van Tiel", de paupers van buiten" oorzaak huisvestingsproblemen, wethouder De Winter, wethouder Corbelijn, industrie ook aantrekker sociaal achterlijken, gemeente poogt industrie meebetalen huisvesting, arbeiderswoningen belemmeren expansie bedrijven, Daalderop, De Betuwe, Kurz, azijnfabriek, Verweij en Spoorenberg, Bato, Molenstraatje, Daalderop, Betuwe, meebetalen, gemeentewoningen, woonwagenkamp, galgenveld, oude Tielseweg, afval stortplaats, gemeente gedwongen door Gedeputeerde Staten, april 1925 gemeente koopt opknap woningen, Adamshof, Erfpacht, Bleekveld, gevangenis, houten noodwoningen, conflict met Kuysten, Het Nut, St Jozef, watersnood 1928 in Maas en Waal, aankoop noodwoningen, Schoots, SDAP, ziekenhuis Hoveniersweg, Nieuweweg, Hoveniersweg, barakken verbrand tegen herbewoning, De Baggerkuilen woonbestemming, Hucht, bagger en begraafplaats besmet vee, 1928 15 woningen, erfpacht bescherming voorstel SDAP afgewezen, Walburgbuitensingel, 1934 nachtegaalslaantje tbv oud krotbewoners, verzadiging huizenbouw, Hoogendijkstichting, 40 krotten over geen nieuwbouw meer, Cambier van Nooten weer woningbouw, Job van Eijk, J.D. van Leeuwenstraat, Nachtegaalslaantje..

111.55 Van Pannenhuis tot Bloemenwijk: schommelingen in de woningbouw.( woningbouw schommelingen, woningbouwcorporaties na 1919, 1914 1928 slechts 5 particuliere woningen gebouwd,1929 gemeente biedt kavels aan, 1930 60 particuliere kavels, beleggers, verhuur, slechte economie, overschot huizen, corporaties weinig actief, 200 krotwoningen, 1938 gemeente weer actief arbeiderswoningen, oorlog 40-45 verlamt woningbouw, centrum kapotgeschoten, opbouw na 1945 vergroot achterstand, verband rol SDAP en sociale woningbouw gering, wrijving SDAP en corporaties, Landarbeiderswet, daggelders, hoofdelijke omslag, Ooystraat, Medelsestraat, eigen huizen loondienst, Grotebrugse Grintweg, 1928 Medelsestraat, l Het Pannenhuis, Baron de Biebersteijn, Gemeentelijk grondbedrijf, Dr. Schaepmanstraat, nieuwe doorgang naar Station, Papesteeg, leraren VO, De geleerde hoek, Siependaal, boven modaal, bezwaar gedeputeerde Staten, Kuysten, meer arbeiderswoningen nodig, na 1933 bouw ligt stil, riolering geen werkverschaffingsproject, bestemmingsplan 25 jaar vertraagd, Schaepmanstraat, noodwoningen, Keuze, 1928 verbindingsweg Lingedijk Kijkuit, J.D. van Leeuwenstraat 1928, "De wasserij", RK Kerkbestuur, groot deel slachthuis ipv arbeiderswoningen, Beutener aannemer," Öns Ideaal" westzijde Heiligestraat villa's heerenhuizen middenstandswoningen, 1930 particuliere bouw Kwelkade Dijkstraat, Polderstraat, architect Berning, aannemer Greitemann, projectontwikkelaars waren gemeente te snel af, Lange Akkers1932 Rozenstraat, Dahliastraat, 1935 Tulpstraat, gemeentekavels Pannenhuis Siependaal onverkocht, particuliere bouw groter succes dan gemeentebouw, 1936 westkant Nieuwe Tielseweg, "De Fruithof", Welstand, gemeente architect, Gelders genootschap, beperkingen uitbreiding woningbouw door gemeentegrens Wadenoyen, Ir Kuysten weer kort adviseur, 1933 bouw vrijstaande woningen verplicht Bloemenwijk, Rozenstraat, D.J. vd Berg Geldermalsen, Fel, Tiel eigen schoonheids commissie ingevoerd na 1945).

111.56 Tielse sigarenindustrie in rook opgegaan.( Oorspronkelijk tweede bedrijfstak in Tiel ,in Culemborg nog belangrijker, 1996 nog 1 fabriekje actief Nieuwe Tielseweg, 1844 eerste melding, 1840 Van Krieken Diehl, van Hulsteijn, Waterstraat illegale tabaksdrogerij, Waterstraat, Kleibergsestraat, stoommachine 1870, Koloniale waren, eerst paarden tredmolen aandrijving, Weerstraat, Kleibergsestraat, Herman Hijmans, Stoomtabakfabriek 50 jaar 10 werknemers, pruimtabak, koffie en thee verwerkt, sigaren, doorgaans Joodse ondernemers, Eesten = droogmachines , 1861 hoek Ambtmanstraat Kerkstraat nu "'t Hoekje" vroeger "De rustende moor", tabakskerver H J Posthumus, Wim Schoots, SDAP gemeenteraadslid, 1877 Waterstraat en Westluidense straat Diebels en Van Vessem, 1876 Rappart en Pott Waterstraat t.o. oude postkantoor nu Roel Schroot banket, De Eendracht sigarenfabriek, 20 man personeel, 1893 fabriek Wittebol Van Weenen Hucht Kromme Elleboog, Van Weenen ook duivenmelker, spionage, Nieuwe Tielseweg, Formijne naast Bellevue, Sigarenfabriek later Belgische vluchtelingen en woonhuis, Culemborgers, hoek Gasthuisstraat Kerkstraat sigarenfabriek Dresselhuys en Laan later depot, Vader van Mary Dresselhuys woonhuis St Walburgstraat hoek Tweede Achterstraat, Alvana 81 personeelsleden, 1922 Alvana uitgebrand, veel concurrentie, uitbuiting arbeiders, stakingen, invoering 8 urige werkdag, gevolg bijklussen in avonduren).

111.57 Tielse grenzen als permanent jeukend keurslijf.(Tielse polder, Zandwijk, kerspel, conflicten met Tiel, Hof van Gelre, Grotebrug, De Beldert, De Hevel, Kellen, Over de groote brug, Latenstein, grens met Wadenoyen grillig, Passewaay bij kerspel Drumpt, Twee gedachten: terug naar indeling Franse tijd met financiele draagkracht basis of indeling zoal tijdens republiek door aankoop of vererving.1851 basis gemeentelijke indeling, Grens Tiel beknot door gracht, Station ver buiten stadskern Tiel tegen suggestie gemeente Boterkamp, Zandwijk, Zandwijk andere situatie onafhankelijk, eigen voorzieningen, grensgeschillen met Tiel, grillige grenzen, 1 schout, De Beldert, De Hevel, Kellen en Over de brug begin 19e eeuw fusie met Tiel, Latenstein en Echteldsedijk bij Echteld, Grens met Wadenoyen en Drumpt erg grillig, veel kleine gemeenten tot 500 inwoners, gemeentewet Thorbecke 1851 saneert, oude kerspel leeft voort in kerkelijke gemeente, armenzorg, veldwachter, soms ook fricties: gemeente Kesteren en Opheusden, grens Wadenoijen belemmert woningbouw Tie, lIr Kuysten , de Elzenpas, aanbod Wadenoyen: Drumpt en Passewaay ook bij Tiel, Passewaaij niet gewenst minvermogenden aanslag op armenkas, Tiel noodlijdend door ophouden nieuwbouw).

111.58 De Tiels Wadenoijnense kwestie.( 1954 Wadenoijen opgeheven, Beel, plan Pannenhuis Siependaal, Wadenoijen ontwikkelt Lingedijk Elzenpas wijk voor beter gesitueerden, kader Tielse industrieen, concurrentie kavels Tiel Wadenoijen, Rozenstraat, Heiligestraat, Fruithof, Bezetting, wens opheffing Wadenoijen, aanleg rijksweg A15, Amsterdam-Rijn kanaal, Cambier van Nooten, 1941 gemeenteraad op non actief, Cambier van Nooten neemt College en B&W waar, Cambier duikt onder na Dolle Dinsdag, wethouders Schoots Jansen Ebben, uitbreidingsplan te ruim opgezet, station 2e perron blijkt op Wadenoijense grond, Smal, annexatie grond achter station Tiel wenselijk , Elzenpasch, Drumpt, Papesteeg, Ir. Kuijsten, Tiel wijst Passewaaij af; veel minvermogenden, schadevergoeding aan Wadenoijen breekpunt, Pannenhuis Siependaal, uittocht bewoners naar Wadenoijen fiscale reden maar wel profijt van Tielse voorzieningen, Zandwijk arbeiderswoningen, Thorbeckestraat en Tydemanstraat lopen dood bij gemeentegrens, verwachte groei Tiel gering, uitbreiding niet nodig, uitbreidingsplan toch aangenomen.).

111.59 De politieke jacht rond herindeling West-Betuwe.(1978 vijf gemeenten na herindeling, grotere gemeenten betere kwaliteit ambtenaren, Tiel centrumgemeente, veel weerstand tegen grotere gemeenten , Geldermalsen van 8000 naar 20000 zou niet goed gaan, partijbelang, Molly Geertsema, financien probleem bij samenvoegen, Evenhuis, potverteren vooraf, slordige regelingen overtollige ambtenaren, Waalgemeente, religie ARP Schakel, prognose 1980 industrieterrein Medel oostkant Amst. Rijnkanaal, planning uiteindelijk drie grote kernen en centraal de Waalgemeente Buren, 1977 herindeling nog niet rond, laatste knelpunt industrieterrein Medel ).

111.60 Bonen en doden moeten klok kunnen horen luiden.(Medel, gemeentlijek hernideling, Medel, Echteld weigert medewerking, Eerste kamer niet akkoord, CDA tegen herindeling, CDA oververtegenwoordiging burgemeesters, burgemeester Hoftijzerexpert G. Klinkers van Universiteit Utrecht, Evenhuis VVD, politisering, CDA: Heteren moet zelfstandig blijven, CDA prominent partijlid woont in Heteren, dorpsbewoners willen eigen dorp handhaven, poging Tiel met apart wetje Echteld te annexeren mislukt, plannen op de lange baan geschoven).

111.61 De oudste en minst bekende grens in Tiel.( twee waterschappen of ambten, de Betuwe en de Tielerwaard, grens dwars door Tiel, grens: Lingedijk Stationsstraat Sportparklaan, Konijnenwal Oliemolenwal, Doode Linge, Zandwijk, wens fusie Zuiveringsschap en beide waterschappen, veel tegenwerking, historie: steun dijkaanleg door Graaf van Gelre, ontstaan kerspels of waterschappen, orkonde bijna 1000 jaar oud, Zandwijk en stad Tiel rivier er tussen, Doode Linge ne Stadswal Oliemolenwal Konijnenwal, waterbeheersing samenwerking, ambten, Tiel autonoom eiland tussen beide ambten in, ambtman- richter- dijkgraaf, Tiel en Zandwijk ieder eigen ambtman, dijkstoel, dijkgeslaagden, dijkcedullen, Bellevue, Passawaaij, binnenboomse gronden Zandwijk, 1837 ingrijpen koning Willem 1 nodig, Gelders rivierpolder reglement, Thorbecke, circumscriptie, schaardijk, Tielse waard - Tiel frictie mbt meebetalen dijkonderhoud, Bastion 1794 gesloopt bij Paardewater, Thorbecke ).

111.62 Dijk voor de waterpoort Tiel na watersnood 1861.( watersnood 1926 ,Land van Maas en Waal, kanalisatie Maas, dijkverhoging Gelderland, watersnood 1861 37 doden, dijk buiten om Waterpoort, Nieuwe haven, water door Waterpoort, verzanding probleem, grotere stoomboten, vluchthaven nodig halverwege Dordrecht en Lobith, financiering probleem ,ir.Fijnje, Wybo Fijnje, Tielse schouwburg, Latijnse school, Derde haven, Middeleeuwen binnenhaven het Plein, buitenhaven nu: Oude haven, 17e eeuw dempen binnenhaven, Waterpoort, Havendijk en "bok" tegen drijfijs en verzanding, ophaalbrug, Stadsfront, ophogen stadsmuur , Zandwijksewal tussen Zandwijksepoort en de Waterpoort, rijksbijdrage aanleg nieuwe haven problematisch, Pand De Zoutkeet zwakke schakel in waterkering 1854, doorsijpelen zoutkeetmuur, versterking door vossegaten omsloten koekoeksramen, Fijnje , Opkropping, watersnood Tiel 1861, Ijsdam veroorzaakt ophoping water in de Waal, water zakt iets door dijkdoorbraak Bommelerwaard, Waterpoort afsluitbaar met houten balken, alleen hulpacties, koninklijk bezoek, geen versterkingen, gekozen oplossing: inundatie , Thorbecke [ minister van verkeer en waterstaat] verantwoordelijk gehouden door bevolking, Bekisting, Tiel nalatig, Fijnje bericht aan Thorbecke 1861 Tielerwaard bijna overstroomd, dijkplicht, mest gereedhouden, bekistingen in dijk in coupures zorgelijk, fricties stadsbestuur en waterschap ).

111.63 Twintig jaar vechten voor een coupure. ( 1861 start aanleg dijk voor waterpoort ,plan ir. Fijnje, aanleiding overstromen Plein, slechte bekisting waterpoort, doorbraak in Leeuwen, Fijnjes plan: geen coupure meer, ir. Waldorp, helling 1:9 probleem handkarren en bierslee, afsluiting verbinding havenkwartier en centrum1861 protest driehoekwinkeliers, schutbalken, ir J. Ortt, protest afgewezen, polderbestuur latere verhoging 1863, nieuwe protesten, voorstel winkeliers drie coupures afgewezen, afbraak waterpoort dreigt, Thorbecke, onenigheid Tielse waard, zorg over kwaliteit afdichten coupure bij noodgeval, G.S. beslist 1881 coupure komt er, overleg met Polderdistrict 1995 dijkverzwaring coupure vervangen).

111.64 Schippers op zoek naar een veilige haven.( Nieuwe haven 1950, Cambier van Nooten, Herrijzend Nederland, moderne loswal, Economische Hogeschool Rotterdam, Tiel haven aan drukste waterweg, grootste verwachtingen, bouw Havenkranen uitgesteld, gebruik haven valt tegen, huizenbouw plannen, pleziervaartuigen, Nieuwe Haven te klein ondiep, financieel loden last, dijk te laag kruiend ijs, 1871 noodgeval schepen naar oude haven overgebracht, staat havendijk onvoldoende, brug vervangen, Nieuwe haven te klein, plan ijsbreker, gedwongen overwinteren schepen goed voor Tielse bedrijven, toch weinig belangstelling van schepen, stoomboten , vluchthaven niet nodig, Diepte, 1871 start aanleg, Tiel 10000 gulden, diepte probleem, onderhoud toch door Den Haag, geen aanleg scheepswerf, Diepenveen Lels en Smit, Koos van elk, Jansen uit Druten 1894, Zwemwedstrijden Vasalis, Volksbad).

111.65 Het verhaal van een klein stukje Waaldijk.( onbarmhartig Gelders dijkrecht, Evert de Mollener, Gasthuismolen, Westluiden, 1580 verbanning na slechte dijkreparatie, tachtigjarige oorlog, gewoonterecht basis formele vastlegging 1500, Schouwen, dijkstoel 3 maal per jaar schouwen, loofschouw ,belofte dijkgeslaagden , bij onvoldoende reparatie procedure hemd spade in dijkvak verbanning, gecierd, Cierschouw controle zomer, forse boete, dijkgraaf sanctie drievoudige aanneemsom, tuinschouw herfst, controle schaardijken rijshout, inrijschouw, dijkgraaf inliggen, nalatige betaalt alle kosten daggelden dijkschrijver procedure drievoud herstelkosten, Zeven gevers, als schuldige verdwenen dan kosten verhaald op huidige eigenaar, bij onmacht aangrenzende eigenaren en hun voorouders, Misbruik, dijkgraaf verrijkt zich ,dijkbrieven, dijkgave, 1444 buurspraak, dijkgave, ontburgering, korenmolen, Jacob van Deventer, 1585 Raad van State, Adriaen Anthonish, vijandelijke bendes brandstichting, Molenpaarden, 1460 gasthuis en windmolen, Jan van Dam, Gaert Pynneken, Henrick de Bruin, Jan Rutgers, opbrengst voor Gasthuis en molenaars, 1538 deling goederen, Dijkgave, zeven gevers, Evert, buurmeesters, opbrengst verkoop Tolhuisstraat, Henrick Noot Janszoon, . Toponiemen, ravelijn, fusilladeplaats WO2, Gasthuismolen, Tolhuiswal, Molenwerf van Westluiden, salon Velders, Bukehegge, Snaterenburg, De gouden Bal, Hotel Meijer, Stoomboten, beurtdienst Rotterdam, Raderboot Willem de eerste, Koningin de Nederlanden, Roentgens, aanleg Paardenwater, Schaardijk.).

111.66 Een Tielse dame Bellevue aan de Waal.(1842 gebouwd door vrouw weduwe Campagne uit Tielse koopmansstand, strijd met conservatieve regenten, kamer van koophandel opgericht, particulier bewoond in en na WO1, apotheker J J Vermet voorzitter KvK, Koffijhuis, Van Miert proefschrift "Wars van Clubgeest en Partijzucht, wens omvormen tot handels centrum, uitbaters Busink Musimer Campagne, fam Campagne ondernemers slager kapper portraiteur, Kleiberg, Kleibergplein, het Plein, ambachtslieden, smeltkroes handel en nijverheid, Grote societeit notabelen landadel rechters notarissen, kleine societeit, schippers en koornkopers gilde, koffiehuizen, 5 kroegen, Campagne aanvraag bouw Bellevue, eerste steen Anna Catherina, W F van Surister, Tielse zakenlieden, Twee weduwen uitbaters, 1850 stadspoorten 's nachts dicht, poortgeld, poorter, protest tegen poortgeld, ten eigen bate, Alberti Caron, Stoomboten, Ligging Bellevue direct aan de Waal stoomvaart, reden: gemeente weigert haven uit te diepen, groeiend aandeel stoomboten bij transport, 1830 meer steigertjes, de tent van Ormel, 1823 lijn Rotterdam Nijmegen Bodien en Reineke, gemeente beschermt Tielse transporteurs weigert en moet later toegeven, 1826 eerste aanlegplaats, zelfde vergunning, bedankbrief, 1951 derde steiger, Belvedere , havengelden, 1851 derde steiger, Lambertus de Ruyter, Kenlandse Sleep - en Stoombootdienst Maatschappij, Tent van ormel, dijkcafe Belvedere, Bellevue gegoede handelslieden, beurtdienst Admiraal de Ruijter, prins Alexander 1876, dansavonden, concurrent oude schouwburg Spaarbankgebouw. Buitensocieteit 1865 afgebrand 1940,, 1864 Leendert van Eerden, de gouden Bal, derde coupure, 1871 HJ van Haaf, dubbel herenhuis, Nieuwe buiten societeit, erfpacht).

111.67 Vergeten Tiels industriegebied aan Westluidensedijk.(Industriegebied Kwelkade tot 1882, stoomvaart af- en aanvoer, tot aanleg spoorlijn belangrijk, plan industrialisatie Tiel 1842, Albert Caron, steenhouwerij, Het Hooge Huys, Gasfabriek, Kleibergsestraat, stijfselfabriek, grondlegger L. de Ruyter W.A. Harte, cierlijke gevel, erfpacht grond achter Bellevue, Lith de Jeude, Philliponi, brandstof lantaarns patentolie, Reuchlin, Enthoven, 1854 gasfabriek, lantaarns 1856 op gas, Meekrap, garancine kleurstof, erfpacht gebied tussen Oude Tielsche weg en stadsgracht, liquidatie 1877, boter en eiermarkt, brandweerkazerne, papier en strokartonfabriek, locatie Kwelkade Westluidensedijk, eigen aanlegsteigers, Paardenwater losplaats grondstoffen, baggeren doorberekend in gasprijs, Rietmattenfabriek, Papierfabriekslaantje, Dijkstraat, Van Manen, 1871 Pannenfabriek, Margarine, verwey glucosefabriek, ernstige stank stadsgracht meekrapfabriek, leegzuigen gracht, afvoer naar Waal, druivensuiker, margarine, Laantje langs de boterfabriek, gerechtsgebouw Metzelaar, aparte steiger bouw gerechtsgebouw, klacht locatie rechters gevaar stankoverlast, 1873 veiling Bellevue, bestemming fabriek nooit gerealiseerd, Reukwater, 1882 eau de cologne fabriek, Westluidensedijk, Van Manen, Bellevue, Van Boxtel, Tielsche Vischmaatschappij, Zalmkwekerij, Formijne tuinbouwwinterschool, Campagne, 1904 koffijbranderij, Leegstand 1914, Opvang Belgische vluchtelingen 1914-1918, 1918 woonhuis, Van der Schuyt, papierfabriek, achteruitgang, koekfabriek De Volharding 1923, machinefabriek F. Stegehuis, Chemie, azijnfabriek Kwelkade, Oscar Fuchs, afgebroken in 1912 en 1920 failliet, bodem verontreiniging, azijnkuil, probleem voor tientallen jaren, bomen dood, zware ontploffing forse branden stank , staking 1926, hard ingrijpen Tielse politie, industriegebied Westluiden na 70 jaar op zijn retour.).

111.68 Bacchus op de Monte Argiloso.( Kleiberg, Het Plein Horeca, voor 1550 periode klassieke naamgeving straten, Cleybergh = Monte Argiloso, Kleibergseplein,1880 Plein, Doode Linge, eiland Plein Oude Haven, brug, stadspoort, eiland Zandwijk, omwalling, 1750 dempen binnenhaven, Plein, ontstaan waterpoort, Kleibergse Poort, Johannes Blaeu, plattegrond Tiel, verticale geleding voorgevels, Kroegen, die Bresem, Voorstad, lagere accijns, Uitzicht, Kleine Societeit verwoest in WO2, eis vrij uitzicht, 1894 De Harmonie, Schuttevaer, De Bellevue, , Campagne, Van Wankum, brandstoffenhandel, brouwerij, Schoots, Gennissen, Herbergierster,
Cuinera Dona Spies, Daamen meubelzaak 1908, Koels opkopen panden, Izaks Kastelein Eerste Arbeidsbureau De vlijt der dienstboden, gasmotor drukkerij, eerste telegraafkantoor, 1890 Smederij, bakkerij, schoenmakerij, geluidsoverlast elektrische piano, De Postwagen, 1929 Van Gent en Loos, pension Gasthuisstraat, Het witte Paard Van Hesteren ook aannemer, het zwarte paard, slagerij en logement, De Hoop, Spies, De Wereld, De Hoop, Kop van het Plein, 1880 restaurant Concordia Normandie l'Escargot, zoutziederij Koels).

111.69 De Koningin van Engeland in Tiel.( Tolhuis, waterpoort, naamgeving herbergen, De Koningin van Engeland, vernoemen personen, Peter in de Fonteyn, Rutgerus van de Zalm, populaire personen, Staatsbezoek, vermoeden 14e eeuw Filippa, koning Edward III, Honderdjarige oorlog,1337 uitruil Tiel van Brabant naar Gelre, bezoek hertogin van Gelre samen met schoonzus koningin van Engeland 1339, vermoeden oorsprong herbergnaam).

111.70 Fietsen in de Tielse stadsgeschiedenis. ( Utile Dulci, wielerclub 1880 introduceert de fiets, wielerwedstrijden, eerst voor acrobaten dan de elite ,na WO1 voor de gewone man, Polderweitje, nieuwe kade, fietsacrobaten, Bellevue, Nijmeegse wielerclub Uldi eerste fietshandel smid Jansen Chassestraatje, magasin aux velocipedes Au bon marche, Luttger agent van Singer naaimachines handel in fietsen motoren fonteinen, rond 1897 vele fietsenwinkels, Waterstraat, Spaarbankgebouw, fietscursussen, wielerbaan, bondsrijwielhersteller eerste klas, jonge en onbedorven ANWB, recreatietuin Van Hesteren, import Amerikaanse fietsen, cursus op Kerkplein, Lamerts smid en orgelbouwer rijwielschool Oliemolenwal baan 1200m, Bato fietsenfabricage, Gasthuisstraat, 2e handsfiets voor gemeentepolitie f 75,- aangeschaft, Bestelfiets, 1920 fabrieksmatige productie, dalende prijs, loopjongen, fiets gevaar in het verkeer , verbod in smalle straten dreigt, veel processen verbaal voor fietsers toename drukte, Waterstraat, Weerstraat, 1903 snelheidsbeperking ingevoerd, afstappen bij paard en wagen verplicht, politieverordening tot 1969, Bato 1911 fietsenfabriek, Molenstraat Veemarkt, na 1945 meubelfabriek later Albert Heijn, na 1918 twintig fietsenwinkels, Simplex rijwielziekenbaar, 1924 fietsplaatje belasting, pontveer Tiel Wamel, fiets vervoermiddel woon- werkverkeer arbeiders, Daalderop, De Betuwe, winkelmeisjes benaming aparte vaart).

111.71 Tiel en de rechtbank: een wankele relatie. ( Eigen rechtbank Tiel, financiering gebouw problematisch, definitief 1877,11e eeuw, Sigibert v Gembloux, veel kleine rechtbanken, Zoelen, Tiel, Kesteren, Deil, Tuil, Trias politica, Franse Tijd, wet 1811 Tiel arrondissementsrechtbank, vredesgerecht, Koning Willem I, 1821 beperking aantal, burgemeester Lith de Jeude, trias politica niet 100%, verschoor gemeenteambtenaar en rechter, te weinig werk voor rechters, benoeming vriendjespolitiek, honoreren achterban, Plan Ambtmanshuis, rechtbank apart gebouw, externe financiering, Van Riemsdijk, gevangenis in tuin Ambtmanshuis, plan opgehouden, geld naar defensie, Particulier koopt Ambtmanshuis, speculanten, Barendijk, onderhoud eigen rekening, 1860 verkoop aan het rijk 7000 gulden).

111.72 Tiel houdt rechtbank dankzij bakzeil Nijmegen.(Dreiging verdwijnen 7 rechtbanken, Dreiging Tiels arrondissement gevoegd bij Nijmegen, Nedermeijer minister van justitie, 2e kabinet Thorbecke, reductie door grondwetsherziening 1848, geen verzoeken financiering gerechtsgebouw Kerkstraat, Argumenten demografisch afstand tot Nijmegen, stoomboot Nijmegen 4 tot 15 uur, stimulans verstandelijke ontwikkeling, voorstel verworpen 2e kamer, minister afgetreden, Opstappen, mr. Van der Bruggen, Groen van Prinsterer, mr. Boot, mislukken gerechtelijke reorganisatie, Van Welderen Rengers, Onenigheid reorganisatieplannen, Tiel voortdurend bedreigd, Reuchlin rechtbank blijft in Tiel, Aankoop, erven Hoogendijk, 1874 gebouw Gasthuisstraat, geheime raadsvergadering, Van Lynden van Sandenburg, Hasselman, actie voor behoud voor Tiel 100 gulden, petitie Tweede Kamer honderden tekenaars, Scherper, lobbywerk, 1877 terrein gratis gereserveerd achter Bellevue door Tiel tbv het Rijk, opslag Kermis materialen, Metzelaar).

111.73 Plantage ten enemale ongeschikt voor regtsgebouw.(voorkeur raad gerechtsgebouw in de stad op oude plaats, gevangenis, Scholten, Schmidt, Metzelaar 2000 m2, Bestemming, garancinefabriek sluit erfpachtgronden beschikbaar, locatie oud gaskantoor, de Kolk plantage, Hasselman, Metzelaar, verzoek ruil grond oude locatie Kerkstraat, grond kosteloos beschikbaar, Petitie, gevaar overstroming, gevaar gezondheid rechters, Oostenwind, stankoverlast glucosefabriek gasfabriek, gemeenteraad: bezwaren niet geldig ,vermoeden belang Hasselman locatie woonhuis, Fruithof, Vrijthof, 1879 locatie rechtbank koffiekamer Agnietenkerk schouwburg, grond inundatie kanaal, vertraging conflict Rijk en gemeente Tiel, 1878 aanbesteding, fa Regenmorter Rotterdam, steiger Ophemertsedijk aanvoer bouwmaterialen per schip ).

111.74 Raad stak voor Tielse rechtbank geen hand in het vuur.(1933 Tielse rechtbank opgeheven, beschavingscentrum Tiel, Pieter Camman, boekje "Tiel en haar rechtbank", 1988 M.L. Pop - Jansen "Hoe Tiel haar rechtbank verloor", mr Ridder van Rappart, rechtbank geen beste naam en te weinig werk, Polarisatie, SDAP buiten coalitie gemeenteraad gehouden, de Tribune, opstootjes, versterking politie 25 man, socialistische demonstraties, Societeit bolwerk tegen democratie, Kleiberg, alle rechters lid societeit, Katholieken, Waalbode, burgemeester Schattenkerk, 14 gezinnen vertrekken Grote huizen leeg, vertrek statussymbolen Raad van Arbeid, Rijksnormaalschool, kantoor Brandverzekering, voorbeeldfunctie regio beperkt,Integratie, troostprijs kantongerecht, architect Metzelaar, prestige, kritiek muurschilderingen, centraal station Amsterdam, godinnen fronthevel overgeschilderd, mr. Jan van Nes, Baard, anekdotes, 1934 kantonrechter blijft, berechting oorlogsmisdaden na 1945, na 1945 wekelijks rechter en griffier zitting, arrondissement Arnhem, politierechter, gebruikers gebouw tevens rijksdiensten, registratie, domeinen, belastingen, leegstand, restauratie 8 miljoen, kantonrechter en rondtrekkende rechter rechtbank Arnhem, bestuursrechter).

111.75 Woningen Stichting Hoogendijk naar speculant.(70 woningen Hoogendijk van Domselaar, idiele opzet,1860 Diaconie Hervormde Gemeente, schenking na overlijden Hoogendijk geen testament, , woningen selectie niet kerkgebonden, industriele revolutie, woningbeheer geen taak meer voor kerk, geldgebrek slecht onderhoud, Raad van Kerken, verkoop aan speculant, huur 6,6% verhoogd, woningbouw trend particulier initiatief, Tragiek, Pameijer, woningwetwoningen pas na 1e wereldoorlog, huizenbouw arbeiders in dienst, vrije markt aanhangers: veel sociale woningen trekken armen aan, Bezittingen, notaris Dijckmeester, c. van Lith de Jeude, tuinhuis bij de Groote Brug, acte: naam blijft, huur vast, 2 woningen: v Uden en V Hattem levenslang gratis, verdeling vastgelegd per denominatie, geen horeca, koning Willem III, rijksarchief, huurders bij verkoop gepasseerd onvrede, verwijt woningcorporaties, sCW, Patrimonium, poort naar Grotebrugse Grintweg, gesloten gemeenschap).

111.76 Op zoek naar historisch beeldmateriaal.(kunstvereeniging Tiel, Inventarisatie, Gasthuismolen WaalfrontTolhuiswal, Gasthuismolen, Waalfront, De Tielsche Kunstvereeniging, foto gevelsteen De Eenhoorn, Westluidensestraat, 20 vakfotografen voor 1914, kiekjes, J.D. Kiek 1887, Inventarisatie, branden eind 2e wereldoorlog, collectie Lathouwers, Campagne, Walterus Campagne zoon stichter Bellevue, Campagne,, portretteur, Ivens groep, Aristoteles, Grotebrugse Grintweg fotografie inrichting, 1880 fotografist, Oliemolenwal 57, Abraham Polak, Philip en Abraham Maas, Jacob Swaab, Van Krieken, Waterstraat tussen Blokker en Bouman, 1850 fotografisch atelier, daguerretypes, conflict, dreunen van stoommachines buurman , photographist en huisschilder, magazijn galanterieen, faillissement, Nieuw Rotterdamsch Magazijn, architect Van Zetten).

111.77 Wie heeft nog wat van deze fotografen.(De oudste, Julius Schaarwachter, hoofdredacteur De Navorscher, bloemisterij Puntenburg, graveur portretteur, Nijmegen, Recreatietuin, rondtrekkende fotograaf, Serree rondtrekkend fotograaf, photograaf retoucheur, De Groot, 1882 twee fotografen, De Groot, Van Krieken, atelier oostkant Het Plein, Waterpoort, Jan van Alphen 1874, Hucht Molenstraatje Papesteeg, Oosterman 1850 Recreatietuin, Brainch & Co, Schorteldoek 1890, Molijn Hoogeinde naast kazerne, waterstraat Kerkstraat, Fabery de Jonge 1895 enkele foto's bewaard, Hoffotograaf, boekdrukker Campagne later fotograaf, Ibelings, Hoekenburg, gebroeders Lameris smid fietsproducent orgelbouwer instrumentmaker fotograaf, Jan Bouwhuis).

111.78 Buurtbrieven en buurtschappen in Tiel.(nabuurschap, burenplicht, loitmeyster, buurmeester, Jan van Hasselt waard, den Draeck, bij overlijden, festiviteiten, ton bier ter beschikking stellen aan de buren, als te duur dan betaald uit kas van de buurtvereniging, Afdwingbaar, verplichting tot betalen, 1601, kwaliteitsbier: Nijmeegse Mol, Bandagen, gildenbrieven, banteerdagen, banmaaltijden, verplicht, boete een ton bier, benoeming buurtmeester, Tielse buurtbrieven slechts aanvullingen, begraven overledenen burenplicht, Kraamvisite, kerk en buurtgewoonten centraal, rouwmantels, aanzegging, brandbestrijding, bewaking, wijkindeling loiten, buurspraak voor 1550, na 1700 buurten meer apart, Tiel 8 wijken en 27 buurten met eigen regels, buurtbrieven, Territoriaal, Tiel alleen geldend stadsrecht, landbrieven Gelderse Hertogen, dijkbrieven, tuchtrech, Recht van onderop, gilden kwaliteitsbewaking, stadsburgerschap, broederschappen, Rotary, Lions, per expandibatur = verspreid overal geldend, ook niet Tielenaren lid, schutterijen, wapens, wapenhandel, kerk minder invloed, bezwaren drankgebruik, peene met bier wordt geldboete, begin 19e eeuw meer nationale wetten).

111.79 De aanval op het oude buurtrecht.(Nicolaas vd Heuvel, winkels, boomkweker, landerijen Zandwijk, voor de kijkuit, 1920 verzet tegen oude buurtrecht, De Klomp buurtvereniging, weigering contributie, Willem 1, gelijkberechtiging Katholieken, teruggave oude dorpskerk begraafplaats landerijen, protestanten, Begraafplaatsen, 1786 Ter Navolging Lingedijk, Nachtegaalslaantje Zandwijk, eigendom NH Kerk, buiten openingstijden boete , 1820 protest tegen monopolie NH Kerk, Lootmeesters, overweging algemeen kerkhof, vd Heuvel bestrijdt macht buurtverenigingen, brief aan de koning, gemeentelijk regelement voor alle buurtschappen gelijk, Den Haag, Verwarring, B&W buurtlasten verschillend terecht, nieuwkomer vd Heuvel, kasteel Druten, Reglement voor de buurten van de stad Tiel, koning Willem I, tussenoplossing, preciese omschrijvingen Buurten, deel sancties gehandhaafd, Behulpzaam, bevolkingsregister, Napoleon, buurtmeesters bijhouden bevolkingsregister, 14 dagen termijn, gebrekkige uitvoering, Vakken, eis van GS1828 burgerlijke begraafplaats, rol Hervormde gemeente, Molenwerf, Israelische gemeente, 1850 eis bijhouden burgelijke stand, kerkhof Zandwijk, Begrafeniswet 1869, toezicht op buurten door drie buurtmeesters benoemd door B&W) .

111.80 Nabuurschap in het hof van De Klomp in Tiel.( contributie eisen nieuwkomers huwelijk begrafenis opkomstplicht vergaderingen, Traditie, vrijwilligheid, De Klomp hechte gemeenschap, Commanderie Utrecht van het Duitse huis, verdeling Tiel in Buurtschappen en wijken, formele wijken verdwijnen vanzelf Burgemeester krijgt de zeggenschap, huisnummers, wijknummering chaotisch, buurtmeesters, Nabuurschap, feestelijkheden rol ad hoc buurtverenigingen, Koning Willem III populair in Tiel wegens bezoeken aan watersnoodrampen 1855 1861 in de regio, bakenmeester Cornelis de Hoog, De Klomp dominante buurtvereniging, oranjefeesten uitbundig, gedenknaalden Waaldijk Dreumel,buurtvereniging Tolhuiswal, Attributen, drinkhoorn, klomp, staf lootmeester 16e eeuw, teerdagen, Vleesstraat erebogen, Voorstad, Plein, Zandwijkse Poort guirlandes, allegorische optocht kroning Wilhelmina 1898, zinnebeeldige maagden Willem III, borstbeeld Willem III studiezaal stadsarchief. Buurtverenigingen, Bloesem en Meifeesten VVV, Tiels fruitcorso ontstaan in buurtvereniging De Klomp).

111.81 Bodem oude stad vraagt om nader onderzoek.( ROB, proefsleuf Bleekveld, grondboringen, Opkomst Tiel 1000 jaar geleden, korte snel toename welvaart, Tielse munten in Skandinavie en Rusland, Vikingen, veranderingen in rivierloop, Uniek, Tiel eerst op linkeroever Waal, later op rechteroever, stroomverlegging van 700 tot 1300, 1304 Linge afgedamd, verzand, Dode Linge, Waal huidige loop na Merovingische tijd, Keizerlijke Paltz, Ottoonse keizers, tolheffing schippers, Getijden west van Westluidense straat 1000 jaar geleden voelbaar, Noormannen met het tij mee naar Tiel, Westlede, waterlozing westkant, Westluiden, Loitmanspoort, Westluidensepoort, Hoogstraat, Westluidense straat, Tielse kaden binnenbocht rivier, Weerstraat vlechtwerk wilgenhout, Zandwijk, Westroijen, kaarten Van Deventer en Bleau, Tielse buitenhaven, Zandwijkse haven, Hanze).

111.82 Het gilde van de Ouwe Bart in de stad Tiel.( meestertitel, gilde van de olde Bart, schepenbank, oudste gilde, eigen altaar St Maartenskerk, St Aubertus, Vlaanderen, Boeiend, veel regels, relatie met molenaar, tollenaar, lombardhouder, concentratie bakkers Weerstraat, 1900 sterke daling aantal bakkers Tiel, cooperaties en broodfabrieken, warme bakkers bijna verdwenen, Gecompliceerd, 1825 eerste vergunning B&W, kohieren, Fabriekslaantje, Anthonie den Biezen, Leyntjes, Grotebrugse grintweg, elektrische oven, Kerkstraat, gevelsteen Bessier 1785, Van Toor, Slange, de Karseboom, de Toorn, Peter Jan Bissier, haarpoeder, inwonende knecht, Ambtmanstraat, paardenstal, Predikaat, Kamer van Koophandel register onnauwkeurig).

111.83 Bakkers en molenaars in de tang van het Tiels gezag. (pistor, combinatie bakker en molenaar verboden, Van Zoelen, Commandeursmolen, Molenstraatje, regulering graanhandel, voorschriften prijs kwaliteit en gewicht, Maailoon, bakkersgilde, prijsafspraken, kartelvorming, maal beperking, Zandwijk molen, tachtigjarige oorlog, Gasthuismolen Tolhuiswal, Westluidense dijk, Twaalfjarig bestand, 1537 Tolhuis, houten molen, Buitenmolen, Molenstraatje, Binnenmolen, Kromme Elleboog, Rosmolens kleinere tredmolens, paarden, noodoplossing, opbrengst Gasthuismolen 2700 zakken, Binnenmolen 3000 zakken, Buitenmolen 3500 zakken, Meescheppen, tarwe, rogge, mastelijn, stadswaag, waagmeester, zestiende pond, fraude meescheppen met de mouw, kartelvorming 1794, Vervallen, verzoek malen buiten gemeente 1827, Van Soelen, achterstellen plaatselijke bakkers, betere prijs van buiten Tiel, Tiels graan voorraad onverkocht, koning Willem I, Weerstraat, pistor, Weerstraat, de Bachove, De Boemelssche becker, Gothische huis, Hooghe huys, Kleibergse straat, Plein, Streekmuseum, Botermarkt, Suikerballenmakerij, Visboer Spies 1929, Bakkerij Hey, Bakkerij Pitlo, De Blank manufacturen, cervelaatworsten en sauci's de Boulogne, Van Hattem, Plein, Joh Schroot).

111.84 De Tielse magistraat wilde het laatste woord hebben.(Twaalfjarig bestand, bakkersgilde, Bossche bollen, Opstand, Den Bosch, handelsrelaties Brabant, strenge regulering bakkerijen, magistraat machtiger dan bakkersgilde, Buurspraak, 1454 bakkers tarieven vastgelegd, roggebrood, tarwebrood, maximering bij broodbakken, Bosch broet, Bourgondische bezetting, Tielse broodtarieven gebaseerd op die in Den Bosch, alleen origineel Tiels Zandwijks brood, hogere belasting, maalbelasting, brood accijns, Bestand, Dekens bakkersgilde protest , markt bescherming, maandagmarkt externe aanvoer, gildebrieven, gemeenslieden, Voorstad, Cornelis Wijkniet, Stationsstraat, Remonstrantse kerk, Voorstad, Beutener, Van IJzendoorn, Blijdesteijn, Op de hoek, Westluidensestraat, Pieter Maasbach, Tolhuiswal, cafe De Palmboom, logement Waalzicht, slachterij, spekrokerij, Hotel Meijer, Verploegh grote concurrent bakkers, de Volharding, cooperatieve bakkerij, elektriciteit, Kwelkade koek en beschuitfabriek).

111.85 Via bakkersdochter in het gilde van de Oude Bart.(Tiels stadsarchief, ambachtsgilden kwaliteitsbewaking minder aandacht, gildebrieven, prijzen, gewichten, arbeidsverhoudingen, orde handhaven, statuten backersambt, monopolivorming, familieverband, huwbare bakkersdochter zoeken enige kans op bakker worden, inkopen, kost en inwoning, selectie nieuw lid, gezel, tiels stadsburger voorwaarde, Plechtigheid, kerkelijke ceremonie, afdracht aan de armen en gilde, gildebrief 1597, gilde 3 dekenen, woordvoerders bij schepenbank en magistraat, Franse tijd gilden opgeheven, bakkers in den Fonse, overleg stadsbestuur, Wegen, 1490 controle gewicht broden, dekens, bode, boete verdeling, landsheer, stadskas, raadsleden, opkomstplicht gilde bijeenkomsten, boetes, teerdag Gilde van de Olde Bart, vechten en schelden, boete een ton bier, accepteren functie deken verplicht, eedaflegging, alleen verkoop zelf gebakken brood, De Markt, 3 bakkers, In den Bijenkorf, Cuisinier, bakkers naast brood ook soep, ontbijtjes, Verlof A, Voorstad verbreed, Beutener, bakkerij,Hak, kaas, roomboter, Bakkerstraat, Zandwijk, Hoge Weide, klooster Westroijen, Hogestraat, Hoveniersweg, Hovenierslaantje, Dronkemanslaantje, gaslantaarns, sluipweg, projectontwikkelaars, fam Van Wijk, Vanwijkslaantje, cafe, Bakkersgang, oude straatnamen definitief gemaakt 1930, weerstand naamgeving Van Wijk, Bakkerstraat zonder bakkers).

111.86 Tielse wind- en stoommolens malen tegen elkaar op ( Stoommachine, korenwindmolen, belasting op het gemaal, Marcus van Winsen 1836 olymolen vervangen door eerste stoommachine , concurrentie, windenergie pas laat vervangen, vlakke land veel wind, petitie van bakkers tegen stoom molen, 2 molens genoeg, sanering, Gasthuismolen Tolhuiswal, Commandeursmolen Molenstraatje, Binnenmolen, bakkers: twee molens onvoldoende in Tiel, Tegen elkaar op, Willem I fan van stoommachines, Van Winsen failliet, Oliemolenwal, Van Zoelen afbranden Buitenmolen Commandeursmolen, Van Altena, stoomloonmalerij, noodzaak ook op zondag malen, rosmolens, handmolen, fabriek Gijsbert Stout, renovatie biergist, nieuw maalproces, bloem, accijns, afschaffen regulering accijns op het gemaal, Willem I tegenstander accijns afgeschaft , herinvoering door magistraten levert geld op, Ondergang, import uit USA, Van de Pol, stoommachine 12 pk, nivellering tarieven tarwe en rogge, weitebrood, Ook op zondag, Winkelsluitingswet, Joodse bakker Hes, Joodse meester David Hes, Israelische school hoek Westluidenss straat St Agnietenstraat, Bakkerij Jodenstraatje Koornmarkt Damstraat, Dina Hes, Bakkerij Plein naast Vismarkt, Joodse HBS leraar Mozes Levi Hes, Waterstraat, Combinatie bakkerij en catering, Van Wely, Pitlo, Scheidingsstraatje, verwoestingen in 1945, De andere kant, veel bakkerijen en veel faillissementen, bakkerij Roel Schroot hoek Waterstraat Hoogeinde 150 jaar jubileum in 1998, bak ovens Hoogeinde, broodbakkersaffaire vd Veen, bakker Waltman, bakker Schroot Weerstraat, Beutener).

111.87 Broodfabriek verdringt de zelfstandige bakker. (accijns op het gemaal, belasting op broodconsumptie, broodverkoper, tapper / broodventer, hondenkar, broodventer ,hondenkar, fabrieksbrood, Utrecht, import Amerika, Specialiseren, dokter Pameijer, ochtend vers brood, broodjes, gebak groter assortiment, , aantal bakkers neemt af, Cooperatie, Tielse werkliedenvereniging Vooruitgang, verheffing Arbeidende Stand, Cooperatie bakkerij, fam. Overasselt, Binnenhoek 61, Vooruitgang Zij Ons Doel, Fabriekswet, Steenkolenhandel noodzaak, Keerpunt, Boterfabriek, VZOD vooruitgang zij ons doel, Splitsing, Tielse werkgevers doorgaans katholiek, positief t.o.v. arbeidersbeweging, St Jozef, VZOD pand Voor de Kijkuit, woningbouw terrein Boterfabriek, hetelucht ovens, nachtarbeid afgeschaft, pensioen bij 65 jaar, Katholieke geestelijkheid en werkgevers, gevaar Socialisme en klassenstrijd, eigen RK cooperatieve bakkerij, De Bijenkorf, splitsing Hovenierslaantje Hoveniersweg, St Gerardus Majella, Hendrik Verploegh, Westluidensestraat, 1927 Van ijzendoorn bakkerij Sterrebos, Van Lutterveld 1890 bakkerij afgebrand , gemeentebestuur, Buitenmolen, tin atelier, De twaalf Apostelen, Kerkstraat, Puntenburg, Korte Konijnenwal, Fruithof, De Koele Bron Lingedijk, De Blauwe Hand Stationsstraat, Kromme Elleboog, Gasthuisstraat, Tolhuisstraat, Crisisbakkerijen, meer bakkerijen te vinden in Stadsarchief).

111.88 Een dijk op een zwak staal tussen Tiel en Echteld.( poreuze ondergrond dijk instabiel, tussen Tiel en Echteld, dijkdoorbraken 1425, Chronicon Tielense, nieuwe dijk 1439, matige schade, Overbetuwe, Tiel oost, Zandwijk hoger dan omgeving, oeverwallen, wintertarwe, vloedvrije hofsteden, watergangenstelsel, natuurlijke afvoer naar de Linge, bemaling niet nodig, sluisjes en stuwen, Staartsestraat, Dode Linge, waterhuishouding beschadigd door de mens, Derpsgrave, Nachtegaalslaantje, Voorvliet, Tol heffing , accijns, controle graanvervoer, Grotebrugsegrintweg, Binnenboomse wetering, Kellense wetering, vlonders, Onderhoud, aangelanden, kerspelbestuur, dorpspolder, watergang, het ambt, polderdistrict, beheer Linge bestuursorgaan Gelderland en Holland, polder Zandwijk, stadsbestuur van Tiel, president geerfdenvergadering van Zandwijk burgemeester van Tiel, schouw door 2 directeuren en de president, bode en schutter of veldwachter, burgemeester van Lith de Jeude dijkgraaf, heemraad Neder betuwe, Reuchlin, controle poldermeesters, vervuiling oppervlaktewater, Lozen, doode linge, Binnenboomse wetering, Twaalf Apostelen, Binnenboomse Wetering, tyfus, cholera ,tbc, vervuiling, Op de knip, berging Staartsestraat, werkverschaffing, Echteldsedijk, Onvoldoende, eerste riolering, Daalderop en De Betuwe blijven lozen op wetering, capaciteit onvoldoende, financiering probleem, Rivierpolderreglement, escalatie vissterfte Linge, De Betuwe grootste vervuiler buiten riolering, eigen zuivering financieel probleem).

111.89 Bandeloze bevolking verziekt ons mooie water. ( conflicten bestuur en waterbeheerders, vissterfte Linge, Lingestoel, Gorinchem, vervuiling, Tiel, mr. Kolff, mr. Sillevis, zetel Waterschap van de Linge, conflict, Geldermalsen, Cambier van Nooten, vervuiling gracht en Dode Linge, slechte riolering, Dode Linge, Zandwijk, 1865 Overeenkomst Dijkstoel, B&W Tiel en Polderbestuur van Zandwijk, Verwaarlozing onderhoud begin 20e eeuw, twistpunten ,Toezicht, dorpspolder Zandwijk, Binnenboomse wetering, secretaris Kamer van Koophandel ook van toezichthouder dorpspolder Zandwijk, Mij De Betuwe grote vervuiler, moer riool, RIZA, zuiveringsinstallatie bij Mij De Betuwe, Job van Eijk, Hengelvereniging Önder Ons", Smeerlapperij, conflict dreiging afdammen, De Betuwe uitstel , Na 1945 Daalderop grote vervuiler chroomtank lozen op Binnenboomse Wetering, nu chroomafval naar vuilnisbelt Echteldsedijk, Job van Eijk, afdammen stinkende Binnenboomse Wetering en Medelse wetering, Zete l,Linge, syphon, Amsterdam Rijnkanaal, Linge nu afvoer gebied tussen Waal en Rijn/Lek, Nieuw Waterschap van de linge, bewoners van Tiel nu grootste vervuilers, Tiel-West, Geldermalsen zetel, statenlid Jo van Koeverden uit Buren, gebrek aan bestuurskracht, opheffen dorpspolders, dichten watergangen verbetering, problemen blijven).

111.90 Knoeierijen brachten de zuivel in diskrediet. ( Geldersche Melkinrichting, Stationsstraat, Cooperatie De Stichting Buren, Bouwhuis Tollenstraat, Voetpad langs de boterfabriek, Nieuwe Tielseweg, Verwey en Sporenburg, boter en kaas Middeleeuwen Tiel, kleine gemengde boerenbedrijven, graslanden slecht ontwaterd, slechte opbrengst melkgift, In de stad, Zandwijk beste melkvee bedrijven, melkhuis, Sterkenburg, Gasthuisstraat, Hoogeinde, Gasthuisstraat, Waterstraat, St Maartenskerk, combi melktapper / verkoper, combi met koekkraam en kastelein, Postkoets, speciale boterhandelaren voor gegoede stand, gevogelte combi met boterhandelaren, boter boerin ruilmiddel, boter en kaar fabricage door boerin, Kwaliteit, zwendel met zuivel, hygiene op boerderijen matig, Geldersche Maatschappij van Landbouw voorlichting, bijmengen van soda, krijt, magnesium, lijn - hennep olie,

111.91 Knoeierijen brachten de zuivel in diskrediet. ( Geldersche Melkinrichting, Stationsstraat, Cooperatie De Stichting Buren, Bouwhuis Tollenstraat, Voetpad langs de boterfabriek, Nieuwe Tielseweg, Verwey en Sporenburg, boter en kaas Middeleeuwen Tiel, kleine gemengde boerenbedrijven, graslanden slecht ontwaterd, slechte opbrengst melkgift, In de stad, Zandwijk beste melkvee bedrijven, melkhuis, Sterkenburg, Gasthuisstraat, Hoogeinde, Gasthuisstraat, Waterstraat, St Maartenskerk, combi melktapper / verkoper, combi met koekkraam en kastelein, Postkoets, speciale boterhandelaren voor gegoede stand, gevogelte combi met boterhandelaren, boter boerin ruilmiddel, boter en kaar fabricage door boerin, Kwaliteit, zwendel met zuivel, hygiene op boerderijen matig, Geldersche Maatschappij van Landbouw voorlichting, bijmengen van soda, krijt, magnesium, lijn - hennep olie,

111.92 Rontgeninstituut Tiel had geen lang bestaan. ( Geldersche melkinrichting, medici en notabelen, gevaren onbekend, Stationsstraat, positieve verslagen, Rijksverzekeringsbank, Melksalons, melk voor kinderen, bier voor volwassenen, blauwe knoop, acties bij de kermis, SDAP, volkskoffiehuizen, depot Kleibergsestraat, Westluidensestraat, Koornmarkt, drankbestrijding, Agnietenstraat, melksalons geen succes, Bouwhuis, Fraude door slijters met water in de melk groter dan 50%, directeur Staal, koeien melken in de stad, Hoogeindsestraat, De koele bron Voor de Kijkuit, Hoveniersweg, Zandwijk, geitenmelk verdunnen, Moordende concurrentie, overleven met geitenmelk, Duitsers bezetting Bedrijfsschap reguleert, Duitsers boter, fabriek Bouwhuis verlaten leeggeroofd 1942, , Volledige vergunningen tienvoudige van melkvergunningen, Drankwet, melksalons kwijnend bestaan , volkskoffiehuis, Geldersche melkinrichting overleeft , Bouwhuis, afscheiding, probleem jaarverslagen, Tolhuisstraat, Stationsstraat, langzame stijging melkconsumptie, gepasteuriseerde melk, Dirk Vermeulen, Hoogeindsestraat, moordend, felle concurrentie melkbedrijven, dienstmeiden).

laatste wijziging 11-11-2025

0626 Bibliotheek Regionaal Archief Rivierenland te Tiel : klein en/of kwetsbaar drukwerk

U kunt dit stuk raadplegen in de studiezaal van Regionaal Archief Rivierenland.
U heeft daarvoor de volgende gegevens nodig:
Archiefnummer:0626
Inventarisnummer:12714

Mijn Studiezaal

Stel een vraag of plaats een opmerking op de tijdlijn

Bestand

Aanvragen (verzoek tot inzage op de studiezaal)

U kunt dit stuk raadplegen in de studiezaal van Regionaal Archief Rivierenland.
U heeft daarvoor de volgende gegevens nodig:
Archiefnummer:0626
Inventarisnummer:12714

Reageren

Stuur een reactie naar Regionaal Archief Rivierenland

Delen