5 september 2016

Heel Gellicum vrolijk in 1691!

Feest voor koning-stadhouder Willem III

Recent werden twee vermiste oude stukken van de polder Gellicum aangetroffen in een doos met onbeschreven stukken. Zo’n vondst maakt een dag al tot een topdag voor een archivaris. Maar nog mooier werd het bij het zien van het oudste stuk! Een 'verschotboek’, lopend van 1679-1703. Omdat het oude archief van de polder (tevens het dorp) verder helaas verloren is gegaan, wordt zo’n oud stuk nog waardevoller. Het boekje bevat aantekeningen van uitgaven en van gedane schouwen van de schout en buurmeesters van het dorp. We zien er namen van dorpelingen in staan, wat het tot een mooie bron maakt voor genealogen en lokale historici.

De volgende aantekening geeft ons een schitterend kijkje in het dorpsleven: “Item den 23 janwarij 1691 in het overkoemen van de konigh heeft mijn heer van Gellicom de naebueren eens vrolick laet wesen toe tot Hackert verteert”. De kosten waren ruim 7 gulden.

Wat was hier aan de hand? Willem III, stadhouder van verschillende gewesten in de Republiek, was sinds 1677 getrouwd met Maria Stuart, dochter van de koning van Engeland. Een bondgenootschap tussen de Republiek en Engeland was politiek belangrijk in de strijd tegen Frankrijk. Na een korte inval in Engeland in 1688, werd Willem III in 1689 koning van Engeland. Na een verblijf van 3 jaar overzee, wilde hij in 1691 weer een bezoek brengen aan Den Haag. Het werd door de strenge winter een barre tocht en de eerste poging mislukte. Maar de tweede slaagde: hij zette op 31 januari 1691 voet aan land. Willem, die het land als prins had verlaten en nu als koning terugkeerde, werd groots onthaald door de bevolking. Zijn aankomst werd op meerdere schilderijen vastgelegd. Dit grote nieuws was dus ook in Gellicum doorgedrongen. De (dorps)heer van Gellicum was blijkbaar zó in zijn nopjes met de komst van Willem III, dat hij het hele dorp ‘vrolick liet wesen’, dus op zijn kosten liet drinken! Het moet een mooi feest zijn geweest. Waarschijnlijk dansten de dorpsgenoten, vrolijk van de drank, tot diep in de nacht.

De oplettende lezer heeft iets bijzonders opgemerkt. Willem III kwam op 31 januari aan, terwijl het feest in Gellicum al op 23 januari werd gevierd. Had Gellicum zo’n vooruitziende blik? Het verschil in datering is te verklaren uit de tijdrekenkunde. In Den Haag rekende men al langere tijd met de ‘nieuwe stijl’. Met die nieuwe stijl werden tien dagen op de kalender overgeslagen om de datum weer in de pas met de seizoenen te laten lopen. In Gelderland ging men pas in 1700 over tot de ‘nieuwe stijl’. Er werd in Gellicum in 1691 dus met de ‘oude stijl’ gedateerd. Het grote feest werd er dus twee dagen ná de komst van de stadhouder-koning gevierd.

In Gellicum wordt elk jaar een uitgebreid dorpsfeest gehouden. En naar we nu weten, heeft dat al een lange historie!

Reageren