Lezing Oudheidkamer Tiel

De Amsterdamse School in Tiel

Lezing door Peter Schipper
Aanvang 20.00 uur
Lokatie: Regionaal Archief Rivierenland, J.S. de Jongplein 3

In 1912 kreeg architect J.M. van der Mey de opdracht in Amsterdam een pand te ontwerpen als gezamenlijk onderkomen voor een zestal rederijen. Het vijf verdiepingen tellende gebouw kreeg een betonnen skelet dat bekleed werd met baksteen. Het kantoor geldt algemeen als de start van een architectuur stijl die we de Amsterdamse School noemen. Zij kenmerkt zich door uitbundig en expressief gebruik van baksteen en dakpannen en harmonie tussen ex- en interieur. Het bekendste voorbeeld is de Spaarndammerbuurt in Amsterdam. Rondwandelend kijk je je ogen uit. Wat een fantasievolle vormgeving met uitkragende baksteenvormen, vensters met een kleine roedeverdeling, torentjes en verticaal gelegde dakpannen. In plaats van de toen gebruikelijke krotten paleizen voor de arbeiders! Erkers en kleurig glas-in-lood verschaffen extra decoratieve accenten.

Ook buiten hoofdstad kreeg de nieuwe stijl navolging. Tijdens de lezing verkennen we wat er in Tiel van deze Amsterdamse School is terug te vinden. Het meest zuivere voorbeeld is het Pannenhuijs aan de Troelstrastraat van 1930. In de jaren twintig trekt de industrie aan, het inwonertal groeit. Uitbreidingsplan het Pannenhuijs / Siependaal ontstijgt de tekentafel, maar ook is er aandacht voor de arbeidende klasse via twee bouwplannen: de Nutsstichting en St. Josef (Vinkenbuurt), beide recentelijk fraai in oude luister hersteld. Bij de openbare gebouwen trekken de scholen de aandacht (Julianaschool; school Jacob Cremerstraat) en het gemeentelijke slachthuis aan de J. D. van Leeuwenstraat.

Tevens ontwikkelt zich een architectuurstijl die meer ingetogen en constructivistisch van aard is. Verticale en vooral horizontale belijning bepalen de contouren van het gebouw. Men is terughoudend met decoratie, die vooral logisch uit de vorm en functie moet voorvloeien. Een beroemd voorbeeld van deze Nieuwe Zakelijkheid is de Van Nellefabriek in Rotterdam. Na 1930 zullen de plastische vormen van de Amsterdamse School afvlakken en in het burgerwoonhuis resulteren in een strakkere vormentaal. Tijdens de lezing is er speciale aandacht voor de panden van de Tielse architect G.W.F. Berning, die ook het vogeleilandje in de stadsgracht tekende.

28-03-2017