Lezing Oudheidkamer Tiel

Edvard Munch, schilder in Noorwegen

Lezing door mevrouw Annetje Both
Dinsdag 22 maart, 20:00 uur
Plaats: Regionaal Archief Rivierengebied, J.S. de Jongplein 3, Tiel

Bij het buitenlandthema van de Oudheidkamer van het lopende seizoen (Scandinavië) kunnen we niet om Edvard Munch heen, de bekendste schilder van Noorwegen. Wie kent niet De Schreeuw? Het is toevallig dat het van Gogh Museum in Amsterdam momenteel een tentoonstelling heeft over van Gogh (1853-1890) en Munch, die een vergelijkbare kijk op de wereld hadden, ook al hebben beiden elkaar nooit ontmoet. Beiden werkten in de tijd van het impressionisme. En zoals dan vaak gebeurt groeide er daaruit weer een tegenbeweging: het alleen maar zien leek een doodlopende weg te worden, er kwam behoefte aan meer structuur en lijn. De sierlijke lijnen van de Art Nouveau, die het best tot uitdrukking komen in de decoratieve kunsten, vonden ook hun weg in de schilderkunst.

Bij Munch komen we die tegen, maar dan met een veel diepere lading. Je zou hem meer een tekenaar dan een schilder kunnen noemen. Maar zijn schilderijen zijn natuurlijk niet decoratief bedoeld. Munch zelf noemde zijn manier van schilderen de werkelijkheid vervormd door de kamers van het hart, een verbeelding van wat zich in mijn ziel roerde. Daarom is Munch één van de vroege expressionisten. Het ging bij hem niet om het weergeven van de werkelijkheid, maar zijn subjectieve kijk op de realiteit. En omdat hij iemand was die het niet makkelijk had met zichzelf, deels misschien door het opgroeien in een familie met veel narigheid, zoals geestesziekte en vroege dood, was zijn kijk op de wereld nogal somber. Het is treffend hoe hij dingen zoals angst, somberheid en jaloezie zichtbaar maakt.
Munch heeft veel langer geleefd dan van Gogh en we zullen zien dat zijn latere schilderijen minder emotioneel zijn. Het lijkt of hij tenslotte toch een geestelijk evenwicht heeft gevonden.

22-03-2016