7 december 2017

Schouwboekje eindelijk terug naar de Bron!

"Over oculaire inspecties en vele kannen wijn"

Het RAR heeft een fraaie aanwinst kunnen aankopen. Het gaat om een handboekje dat gebruikt werd bij het schouwen van de dijk door dijkgraaf en heemraden van de Tielerwaard. Hiervan is een serie in het archief aanwezig, maar een aantal jaren ontbraken. Dit boekje beslaat het hele jaar 1680 en vult een stukje van het hiaat op.

Het boekje bevat de verslagen van schouwen over de dijkvakken. Daarbij werd gekeken of de personen die verplicht waren om een dijkvak te onderhouden, hun vak goed in orde hadden voor de winter. Er staan mooie details in. Zo zien we dat er goed gegeten en gedronken werd door dijkgraaf en heemraden. Op 4 mei 1680 ‘verteerden’ ze tijdens de loofschouw totaal 13 gulden en 2 stuivers bij de herberg van de wed. van Bueren te Geldermalsen. Er werd betaald voor eten: de maaltijden van dijkgraaf en heemraden kosten 12 stuiver per stuk; die van de vier knechten ieder 8 stuivers. En er werd veel gedronken! Elf kannen wijn en dan ook nog bier. Ook aan de paarden werd gedacht. En de waard kreeg ‘bellechiere’, een fooi.

Het ‘verteren’ in de herberg kon ook als dwangmiddel worden ingezet. Als je vak niet in orde was, konden dijkgraaf en heemraden in de nabijgelegen herberg op jouw kosten gaan eten en drinken totdat je je onderhoud had gepleegd. Dan zorgde je wel dat jouw vak snel in orde was!

Op een andere bladzijde lezen we over de ‘oculaire inspectie’ (het in ogenschouw nemen) van onder water staande landerijen en slechte dijken in Vuren.

Het boekje bevat ook herinneringen aan een bijzonder gebruik in het ‘dijkrecht’. We zien ‘verlaeten’ dijken genoemd. Dat waren vakken waar bij de schouw geen onderhoudsplichtige gevonden kon worden. Als dat niet werd opgelost, trad een procedure in werking om een onderhoudsplichtige te vinden. Hierbij konden uiteindelijk goederen onteigend worden van mensen die niets met het dijkvak te maken hadden!

Zo staat het boekje vol met lokale bijzonderheden. Door de vele namen die er in staan, zijn de schouwboekjes ook voor genealogen interessant materiaal. 

De bijzondere aanwinst is te vinden onder het volgende nummer Toegang 0470 Archief van de Hoge Dijkstoel van de Tielerwaard, 15e eeuw - 1837 (1838) , inventarisnummer 1305